Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 22

श्रेष्ठं दारुवनं तत्र चरुकासंगमः शुभः । उत्तरे नर्मदायास्तु चरुकेश्वरमुत्तमम्

śreṣṭhaṃ dāruvanaṃ tatra carukāsaṃgamaḥ śubhaḥ | uttare narmadāyāstu carukeśvaramuttamam

ณ ที่นั้นมีทารุวนะอันประเสริฐยิ่ง และมีสังฆมะอันเป็นมงคลชื่อว่า จารุกา-สังคมะ อีกทั้ง ณ ฝั่งเหนือแห่งแม่น้ำนรมทา มีเทวสถานจารุเกศวรอันสูงส่งยิ่งตั้งอยู่

śreṣṭhamexcellent, best
śreṣṭham:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootśreṣṭha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेषण (qualifying 'dāruvanam')
dāruvanamDāruvana (forest/place-name)
dāruvanam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdāruvana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
tatrathere
tatra:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formअव्यय, देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
carukā-saṃgamaḥthe confluence of Carukā
carukā-saṃgamaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootcarukā (प्रातिपदिक) + saṃgama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (carukāyāḥ saṃgamaḥ)
śubhaḥauspicious
śubhaḥ:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootśubha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (qualifying 'saṃgamaḥ')
uttareon the northern (side)
uttare:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootuttara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; विशेषण (qualifying implied 'deśe/kūle')
narmadāyāḥof the Narmadā
narmadāyāḥ:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootnarmadā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
tuindeed, but
tu:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय, निपात (particle: emphasis/contrast)
carukeśvaramCarukeśvara (lord/deity/place)
carukeśvaram:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootcaruka (प्रातिपदिक) + īśvara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (carukasya īśvaraḥ) नाम (place/deity)
uttamamsupreme, excellent
uttamam:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootuttama (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेषण (qualifying 'carukeśvaram')

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced from Revā Khaṇḍa tīrtha-catalog style)

Tirtha: Carukā-saṅgama; Carukeśvara; Dārūvana (as tīrtha-forest)

Type: sangam

Listener: King

Scene: A luminous confluence where a smaller river (Carukā) meets the broad Revā; dense sacred forest (Dārūvana) nearby; on the north bank a Śiva shrine with a prominent liṅga, pilgrims arriving with water pots and flowers.

D
Dāruvana
C
Carukā-saṅgama
N
Narmadā (Revā)
C
Carukeśvara

FAQs

Holy geography is presented as a direct support for dharma: approaching sacred forests, confluences, and Śiva-lingas cultivates auspiciousness and merit.

Daruvana, Carukā-saṅgama, and Carukeśvara on the northern bank of the Narmadā (Revā).

No explicit rite is stated here; the verse primarily identifies and praises the tīrthas and the Śiva shrine.