Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 20

गायत्रीसारमात्रोऽपि वरं विप्रः सुयन्त्रितः । नायन्त्रितश्चतुर्वेदी सर्वाशी सर्वविक्रयी

gāyatrīsāramātro'pi varaṃ vipraḥ suyantritaḥ | nāyantritaścaturvedī sarvāśī sarvavikrayī

พราหมณ์ผู้มีวินัย แม้รู้เพียงแก่นแห่งคายตรี ก็ประเสริฐกว่า ผู้รู้พระเวททั้งสี่แต่ไร้การสำรวม ผู้กินได้ทุกอย่างและขายได้ทุกอย่าง

गायत्री-सार-मात्रःone who has only the essence of Gāyatrī (i.e., knows/holds it)
गायत्री-सार-मात्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootगायत्री (प्रातिपदिक) + सार (प्रातिपदिक) + मात्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष-समास (गायत्र्याः सारः; तस्य मात्रः = केवलः)
अपिeven
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अपि (even/also)
वरम्better/superior
वरम्:
Prayojana (Predicate/विधेय)
TypeAdjective
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय-विशेषण (predicative)
विप्रःa brāhmaṇa
विप्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सु-यन्त्रितःwell-disciplined
सु-यन्त्रितः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु (उपसर्ग/अव्यय) + यन्त्रित (कृदन्त; यन्त्र्/यम् धातु-सम्बद्ध + क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय (सु + यन्त्रितः); ‘well-restrained/controlled’
not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation)
अयन्त्रितःundisciplined
अयन्त्रितः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootअ (नञ्) + यन्त्रित (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नञ्-समास/नकारार्थ; ‘unrestrained’
चतुर्वेदीknower of the four Vedas
चतुर्वेदी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचतुर् (संख्या) + वेदिन्/वेदी (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (चतुर्णां वेदानां वेदी)
सर्वाशीeating everything (indiscriminately)
सर्वाशी:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + आशिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (सर्वम् अश्नाति इति)
सर्वविक्रयीselling everything (mercenary)
सर्वविक्रयी:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + विक्रयिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (सर्वं विक्रीणाति इति)

Skanda (deduced)

Scene: Contrast tableau: on one side, a calm, restrained brāhmaṇa doing simple japa with a small manuscript; on the other, a lavishly dressed scholar surrounded by scrolls, eating indiscriminately and trading goods—showing moral inversion.

G
Gāyatrī
C
Caturveda

FAQs

Inner restraint and integrity outweigh mere scriptural erudition; dharma is proved by conduct.

No specific tirtha is named; the verse is ethical instruction within the Revā Khaṇḍa teaching sequence.

Implicitly: cultivate disciplined practice centered on Gāyatrī rather than relying on status or broad learning without self-control.