Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 49

श्रीमार्कण्डेय उवाच । अकार्यमेतद्विप्राणां यस्त्विमं पिबते स्तनम् । पुनश्चैवोपनयनं व्रतसिद्धिं न गच्छति

śrīmārkaṇḍeya uvāca | akāryametadviprāṇāṃ yastvimaṃ pibate stanam | punaścaivopanayanaṃ vratasiddhiṃ na gacchati

ศรีมารกัณฑेयกล่าวว่า การกระทำนี้ไม่สมควรแก่พราหมณ์ ผู้ใดดื่มน้ำนมจากถันนี้ ผู้นั้นต้องประกอบพิธีอุปนยนะใหม่อีกครั้ง และย่อมไม่บรรลุความสำเร็จแห่งว्रต

श्रीमार्कण्डेयःthe venerable Mārkaṇḍeya
श्रीमार्कण्डेयः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootश्रीमार्कण्डेय (प्रातिपदिक; श्री+मार्कण्डेय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (श्रीमान् मार्कण्डेयः)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
अकार्यम्improper act
अकार्यम्:
Karma/Predicative (विधेय)
TypeNoun
Rootअकार्य (प्रातिपदिक; अ+कार्य)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विधेय (predicate)
एतत्this
एतत्:
Visheshya (That referred/विशेष्य)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
विप्राणाम्of Brahmins
विप्राणाम्:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात; विरोध/विशेषार्थक (but/indeed)
इमम्this
इमम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
पिबतेdrinks
पिबते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√पा (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
स्तनम्breast
स्तनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्तन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
पुनःagain
पुनः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
एवindeed/just
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-निपात (emphatic particle)
उपनयनम्initiation (upanayana)
उपनयनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootउपनयन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
व्रतसिद्धिम्success of the vow
व्रतसिद्धिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootव्रतसिद्धि (प्रातिपदिक; व्रत+सिद्धि)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (व्रतस्य सिद्धिः)
not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात (negation)
गच्छतिattains/goes
गच्छति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√गम् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Śrī Mārkaṇḍeya

Tirtha: Revā (Narmadā)

Type: river

Listener: Implied interlocutor addressed as ‘padma-locane’ in the surrounding sequence (likely a revered listener within the kathā frame)

Scene: Mārkaṇḍeya, serene yet firm, raises a hand in instruction; the mother stands concerned; the brāhmaṇa/sage hesitates; ritual thread and Vedic implements emphasize dvija identity; atmosphere of moral instruction.

M
Mārkaṇḍeya
V
Vipra (Brāhmaṇa)
U
Upanayana
V
Vrata

FAQs

Ends do not justify means in dharma; violating brāhmaṇa purity/discipline undermines both status and the fruit of vows.

No tīrtha is directly praised in this verse; the focus is dharma-judgment within the Revā Khaṇḍa narrative.

Re-initiation (upanayana) is prescribed as a corrective measure, and the loss of vrata-siddhi is stated as a consequence.