Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 56

किं तु ते कारणं तात वक्ष्यामि नृपसत्तम । समुद्राः सरितः सर्वाः कल्पे कल्पे क्षयं गताः

kiṃ tu te kāraṇaṃ tāta vakṣyāmi nṛpasattama | samudrāḥ saritaḥ sarvāḥ kalpe kalpe kṣayaṃ gatāḥ

แต่เราจักบอกเหตุแก่เจ้าเถิด โอ้บุตรเอ๋ย โอ้ราชาผู้ประเสริฐยิ่ง: ในกัลป์แล้วกัลป์เล่า มหาสมุทรทั้งปวงและสายน้ำทั้งหลายย่อมถึงความสลาย (ปรลัย)

किम्why/what (indeed)
किम्:
Sambandha (Discourse marker/प्रश्न-प्रवर्तन)
TypeIndeclinable
Rootकिम् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formअव्यय (प्रश्नार्थक/किमर्थे)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (विरोध/अन्वयार्थक अव्यय)
तेof you/your
ते:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootत्वद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formसर्वनाम, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन (Singular)
कारणम्reason/cause
कारणम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकारण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन
तातdear one/son
तात:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootतात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन
वक्ष्यामिI will tell
वक्ष्यामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलृट् (Simple Future), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद
नृपसत्तमO best of kings
नृपसत्तम:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनृप + सत्तम (प्रातिपदिक; कर्मधारय)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन; समासः—कर्मधारय (नृपः सत्तमः)
समुद्राःoceans
समुद्राः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
सरितःrivers
सरितः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसरित् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
सर्वाःall
सर्वाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषण (सरितः)
कल्पेin a kalpa
कल्पे:
Adhikarana (Location/Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकल्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
कल्पेin (each) kalpa
कल्पे:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकल्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; पुनरुक्ति (कल्पे कल्पे = each kalpa)
क्षयम्destruction/end
क्षयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootक्षय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
गताःhave gone (to)/reached
गताः:
Kriya (Predicative/क्रिया-भाग)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) → गत (कृदन्त)
Formभूतकृत् (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; क्रियाविशेषणवत्/विधेय (have gone to)

Mārkaṇḍeya

Tirtha: Revā/Narmadā (implied by context)

Type: river

Listener: Yudhiṣṭhira

Scene: A sage instructs a king while the background shows symbolic pralaya: oceans withdrawing, rivers fading into mist, the wheel of time turning above.

K
Kalpa
O
Oceans
R
Rivers

FAQs

Purāṇic sacred geography is grounded in cosmology: even holy features dissolve across kalpas, setting up a special exception.

The verse introduces the unique, enduring greatness of Revā (Narmadā) in contrast to other rivers.

None; it provides theological-cosmological reasoning for Narmadā’s exceptional status.