Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 57

दृष्टं ललाटं देशोऽसौ ललाट इति संज्ञितः । स देशः श्रीपतेः क्षेत्रपुण्यं देवर्षिसेवितम्

dṛṣṭaṃ lalāṭaṃ deśo'sau lalāṭa iti saṃjñitaḥ | sa deśaḥ śrīpateḥ kṣetrapuṇyaṃ devarṣisevitam

ดินแดนนั้นแลดูประหนึ่ง “หน้าผาก” (ลลาฏะ) จึงได้ชื่อว่า ลลาฏะ แผ่นดินนั้นเป็นเขตศักดิ์สิทธิ์อันเปี่ยมบุญของพระศรีปติ ที่เหล่าเทวะและเทวฤๅษีมาสถิตและบำเพ็ญการบูชา

दृष्टम्seen; beheld
दृष्टम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootदृश् (धातु) → दृष्ट (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; past passive participle used adjectivally
ललाटम्forehead; (place called) Lalāṭa
ललाटम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootललाट (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
देशःregion; place
देशः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
असौthat (yonder)
असौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअसद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ललाटः(named) Lalāṭa
ललाटः:
Predicate (सम्बन्ध/विशेष्य-विशेषणभाव)
TypeNoun
Rootललाट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (नामरूपेण)
इतिthus; as
इति:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/निरूपण-अव्यय (quotative particle)
संज्ञितःis designated; is called
संज्ञितः:
Predicate (सम्बन्ध/विशेष्य-विशेषणभाव)
TypeAdjective
Rootसम्+ज्ञा (धातु) → संज्ञित (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; predicate participle
सःthat
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
देशःregion
देशः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
श्रीपतेःof Śrīpati (Viṣṇu)
श्रीपतेः:
Shashthi-Sambandha (Genitive/षष्ठीसम्बन्ध)
TypeNoun
Rootश्रीपति (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष: श्री + पति; पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
क्षेत्रपुण्यम्holy merit of the sacred place; sanctity of the kṣetra
क्षेत्रपुण्यम्:
Predicate (सम्बन्ध/विशेष्य-विशेषणभाव)
TypeNoun
Rootक्षेत्र + पुण्य (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (क्षेत्रस्य पुण्यम्); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
देवर्षिसेवितम्served/visited by divine sages
देवर्षिसेवितम्:
Predicate (सम्बन्ध/विशेष्य-विशेषणभाव)
TypeAdjective
Rootदेवर्षि + सेवित (कृदन्त)
Formतत्पुरुष (देवर्षिभिः सेवितम्); क्त-कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; agrees with क्षेत्रपुण्यम्

Mārkaṇḍeya

Tirtha: Lalāṭa (Śrīpati-kṣetra)

Type: kshetra

Scene: A luminous sacred tract identified as ‘Lalāṭa’—the ‘forehead’ of the land—radiant with auspicious signs; gods and sages are shown moving through and honoring the kṣetra of Śrīpati.

L
Lalāṭa (place-name)
Ś
Śrīpati (Viṣṇu)
D
Devas
Ṛṣis

FAQs

A land becomes a living tīrtha through divine association; sacred geography is defined by the Lord’s presence and the footsteps of sages.

Lalāṭa-deśa—described as Śrīpati’s holy kṣetra, revered and frequented by devas and ṛṣis.

No explicit rite is commanded; the verse functions as a māhātmya-identification of the site as a Viṣṇu-kṣetra.