Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 33

चन्द्रहास्ये तु यः कश्चित्संन्यासं कुरुते नृप । अनिवर्तिका गतिस्तस्य सोमलोकात्कदाचन

candrahāsye tu yaḥ kaścitsaṃnyāsaṃ kurute nṛpa | anivartikā gatistasya somalokātkadācana

ข้าแต่พระราชา ผู้ใดก็ตามบวชสันนยาสที่จันทรหาสยะ วิถีของเขาย่อมไม่หวนกลับ; เขามิได้กลับจากโสมโลกาเลย

चन्द्रहास्येat Candrahāsya
चन्द्रहास्ये:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootचन्द्रहास्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; तीर्थ-नाम
तुindeed
तु:
Discourse/Connector (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधानार्थक-निपात (indeed)
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सम्बन्ध-प्रत्यय (relative pronoun)
कश्चित्someone/anyone
कश्चित्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (अव्यय-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; अनिश्चित-सर्वनाम (indefinite pronoun)
संन्यासम्renunciation (saṃnyāsa)
संन्यासम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसंन्यास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
कुरुतेundertakes/does
कुरुते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
नृपO king
नृप:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
अनिवर्तिकाnon-returning
अनिवर्तिका:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअन् (नञ्) + निवर्तिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (non-returning/irreversible)
गतिःcourse/destination
गतिः:
Karta/Predicate (विधेय)
TypeNoun
Rootगति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
तस्यof him
तस्य:
Shashthi-Sambandha (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
सोमलोकात्from Soma-loka
सोमलोकात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; समासः—सोमस्य लोकः (world of Soma)
कदाचनever/at any time
कदाचन:
Modifier (काल)
TypeIndeclinable
Rootकदा (अव्यय) + चन (अव्यय-प्रत्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (at any time/ever); प्रायः निषेधेन सह ‘never’

Mārkaṇḍeya (deduced)

Tirtha: Candrahāsya

Type: kshetra

Listener: King (nṛpa) explicitly addressed

Scene: A king listens as a sage points to the Narmadā at Candrahāsya; an ascetic receives ochre cloth and staff; above, Soma-loka is depicted as a cool moonlit realm, with a one-way path of light rising upward.

C
Candrahāsya
S
Saṃnyāsa
S
Soma-loka

FAQs

Renunciation taken in a highly sanctified place is depicted as spiritually decisive, establishing an irreversible higher destiny.

Candrahāsya-tīrtha.

Taking saṃnyāsa (formal renunciation) at Candrahāsya.