Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 9

यत्किंचित्कामिकं कर्म ह्याभिचारिकमेव वा । रिपुसंक्षयकृद्वापि सांतानिकमथापि वा । अत्र तीर्थे कृतं सर्वमचिरात्सिध्यते नृप

yatkiṃcitkāmikaṃ karma hyābhicārikameva vā | ripusaṃkṣayakṛdvāpi sāṃtānikamathāpi vā | atra tīrthe kṛtaṃ sarvamacirātsidhyate nṛpa

พิธีกรรมใดๆ ที่กระทำ—เพื่อความปรารถนา หรือแม้พิธีอภิจาระ เพื่อทำลายศัตรู หรือเพื่อให้ได้บุตรสืบสกุล—เมื่อทำ ณ ตีรถะนี้ ข้าแต่มหาราช ย่อมสำเร็จผลโดยเร็ว

यत्whatever
यत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; relative pronoun used adjectivally with ‘कर्म’
किंचित्any (something)
किंचित्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (निपात)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अनिश्चितार्थक सर्वनाम (indefinite pronoun)
कामिकम्desire-motivated
कामिकम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकामिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; adjective to ‘कर्म’
कर्मact/rite
कर्म:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; nominative/accusative singular
हिindeed/for
हि:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय (निपात); हेत्वर्थ/निश्चयार्थक
आभिचारिकम्sorcerous/for harming (abhicāra)
आभिचारिकम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअभिचार + इक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; adjective to ‘कर्म’
एवeven/just
एव:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय (निपात); अवधारणार्थक (restrictive/emphatic)
वाor
वा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय (विकल्प/ disjunctive particle)
रिपुसंक्षयकृत्causing destruction of enemies
रिपुसंक्षयकृत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootरिपु + संक्षय + कृत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; adjective to ‘कर्म’; तत्पुरुषः (षष्ठी-तत्पुरुष) = ‘रिपूणां संक्षयः तं करोति’
वाor
वा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय (विकल्प)
अपिalso/even
अपि:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (निपात); समुच्चय/अपि = also/even
सांतानिकम्for progeny/continuity of lineage
सांतानिकम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसान्तानिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; adjective to ‘कर्म’
अथand then/also
अथ:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय (निपात); अनन्तर/प्रस्तावार्थक
अपिalso
अपि:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (निपात)
वाor
वा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय (विकल्प)
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण); देशवाचक
तीर्थेat the tīrtha
तीर्थे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी, एकवचन; locative singular
कृतम्done/performed
कृतम्:
Kriya (Predicative/क्रियाविशेषण-भाव)
TypeAdjective
Rootकृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; predicate adjective to ‘सर्वम्’/‘कर्म’ understood
सर्वम्all (of it)
सर्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; nominative/accusative singular; here ‘all (that)’
अचिरात्quickly/soon
अचिरात्:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootअचिरात् (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण); कालवाचक = in a short time/soon
सिध्यतेis accomplished/succeeds
सिध्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसिध् (धातु)
Formलट्-लकार (present); प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि/भावे प्रयोगः (is accomplished)
नृपO king
नृप:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन, एकवचन; vocative singular

Śrī Mārkaṇḍeya (to a king, nṛpaśreṣṭha)

Tirtha: Dhūmāvarta/Jvālāsamudbhava-kuṇḍa tīrtha

Type: kshetra

Listener: King (nṛpa)

Scene: Pilgrims and ritualists gather at the potent kuṇḍa/āvarta: some perform śānti and pūjā, others undertake kāmya vows for progeny or victory; the tīrtha is depicted as radiating unseen force that ‘speeds’ outcomes.

T
Tīrtha (Dhūmāvarta context)
R
Ripu (enemies)
S
Sāṃtānika (progeny/lineage)

FAQs

A consecrated tīrtha amplifies intention and effort; therefore one should align desires with Dharma when seeking results.

The Dhūmāvarta-associated tīrtha on the Narmadā described in this adhyāya.

It broadly states that rites done here attain siddhi quickly; it does not mandate a single rite in this verse.