Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 30

गतां दृष्ट्वा ततो देवीमृषींश्चैव तपोधनान् । भृगुश्च परमेष्ठी स विषादमगमत्परम् । प्रसादयामास पुनः शङ्करं त्रिपुरान्तकम्

gatāṃ dṛṣṭvā tato devīmṛṣīṃścaiva tapodhanān | bhṛguśca parameṣṭhī sa viṣādamagamatparam | prasādayāmāsa punaḥ śaṅkaraṃ tripurāntakam

ครั้นเห็นพระเทวีเสด็จไป และเหล่าฤๅษีผู้มั่งคั่งด้วยตบะก็จากไปด้วย ภฤคุผู้สูงส่งยิ่งตกอยู่ในความโศกอันลึก แล้วจึงกลับไปบำเพ็ญเพื่อขอให้พระศังกระ ผู้ทำลายตริปุระ โปรดปรานอีกครั้ง

गताम्gone
गताम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootगम् (धातु) + गत (कृदन्त, क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त-विशेषणम् (qualifying देवीम्)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त-अव्ययकृदन्तम् (absolutive: having seen)
ततःthen
ततः:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; तस्मात्/ततः (thereupon)
देवीम्the goddess
देवीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचनम् (accusative singular)
ऋषीन्the sages
ऋषीन्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचनम् (accusative plural)
and
:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)
एवindeed
एव:
Particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्ययम् (emphasis)
तपोधनान्those whose wealth is austerity (ascetics)
तपोधनान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतपस् + धन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचनम्; बहुव्रीहिः (येषां धनं तपः ते)
भृगुःBhṛgu
भृगुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभृगु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्
and
:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
परमेष्ठीParameṣṭhī (Brahmā)
परमेष्ठी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपरमेष्ठिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम् (nominative singular)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम् (pronoun)
विषादम्despondency
विषादम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविषाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचनम् (accusative singular)
अगमत्went into, fell into
अगमत्:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलङ्-लकारः (imperfect/past), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्
परम्great, extreme
परम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचनम्; विशेषणम् (विषादम्)
प्रसादयामासpropitiated, pleased
प्रसादयामास:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + सद् (धातु) causative: प्रसादय (णिच्)
Formलिट्-लकारः (periphrastic perfect/परस्मैपदम्), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; णिच्-प्रयोगः (causative: 'caused to be pleased')
पुनःagain
पुनः:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरावृत्त्यर्थक (adverb: again)
शङ्करम्Śaṅkara (Śiva)
शङ्करम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशङ्कर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचनम्
त्रिपुरान्तकम्the destroyer of Tripura
त्रिपुरान्तकम्:
Karma (Apposition to object/कर्म-विशेषण)
TypeNoun
Rootत्रिपुर + अन्तक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचनम्; उपपद-तत्पुरुषः (त्रिपुरस्य अन्तकः = destroyer of Tripura)

Narrator

Tirtha: Revā (Narmadā) tīrtha-context

Type: river

Listener: Pārtha

Scene: Bhṛgu stands alone on the riverbank, head bowed in sorrow; in the sky the departing goddess and sages fade; Bhṛgu turns toward a liṅga or a vision of Tripurāntaka, hands folded, beginning renewed propitiation.

L
Lakṣmī
Ṛṣis
B
Bhṛgu
Ś
Śaṅkara (Śiva)
T
Tripurāntaka

FAQs

When divine favor withdraws, the remedy is sincere tapas and turning to Śiva for purification and restoration of dharma.

No tīrtha is named in the verse; it remains within the Revā Khaṇḍa sacred-narrative context.

Propitiation of Śiva (prasādana) through tapas is implied as the practical response.