Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 4

अत्याश्चर्यमिदं तत्त्वं त्वयोक्तं वदता सता । यथा मे जायते श्रद्धा दीर्घायुस्त्वं तथा वद

atyāścaryamidaṃ tattvaṃ tvayoktaṃ vadatā satā | yathā me jāyate śraddhā dīrghāyustvaṃ tathā vada

โอ้ฤๅษีผู้กล่าวสัตย์ หลักธรรมที่ท่านกล่าวนั้นน่าอัศจรรย์ยิ่งนัก โอ้ผู้มีอายุยืน โปรดอธิบายให้ข้าพเจ้าเข้าใจจนศรัทธาเกิดขึ้นในใจเถิด

अत्याश्चर्यम्very wonderful
अत्याश्चर्यम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअति (अव्यय-पूर्वपद) + आश्चर्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (अत्यन्तम् आश्चर्यम्)
इदम्this
इदम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
तत्त्वम्principle/truth
तत्त्वम्:
Samānādhikaraṇa (Apposition)
TypeNoun
Rootतत्त्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; इदम्-समनाधिकरण
त्वयाby you
त्वया:
Karana (Agent-instrument/कर्तृ-करण)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
उक्तम्said/spoken
उक्तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
वदताby (you) speaking
वदता:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootवद् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
सताby the virtuous one
सता:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootसत् (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; ‘सत्’ = good/virtuous person
यथाso that / as
यथा:
Sambandha (Clause linker)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formसम्बन्ध-अव्यय (conj./adverb: ‘so that/as’)
मेmy / for me
मे:
Sambandha (Possessor/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी-रूप (Genitive/Dative), एकवचन; अत्र षष्ठी (of me)
जायतेarises/is born
जायते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद
श्रद्धाfaith
श्रद्धा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootश्रद्धा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
दीर्घायुःO long-lived one
दीर्घायुः:
Sambodhana/Address (Vocative sense implied)
TypeNoun
Rootदीर्घ (प्रातिपदिक) + आयुस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (दीर्घम् आयुः यस्य) ‘long-lived (one)’
त्वम्you
त्वम्:
Sambodhana/Address (Vocative sense implied)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तथाthus
तथा:
Kriya-viśeṣaṇa (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: ‘thus/in that manner’)
वदtell/speak
वद:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवद् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन, परस्मैपद

Yudhiṣṭhira

Listener: Mārkaṇḍeya

Scene: The listener expresses wonder and requests an explanation that will generate firm faith; the sage is addressed as truthful and long-lived.

Y
Yudhiṣṭhira
M
Mārkaṇḍeya

FAQs

Dharma is to be received with śraddhā; the listener seeks a reasoned, narrative grounding for extraordinary claims of merit.

Implicitly the Daśāśvamedhika Tīrtha whose promised fruits prompted the question.

None; it is a request for clarification to strengthen faith.