Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 1

मार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र गौतमेश्वरमुत्तमम् । सर्वपापहरं तीर्थं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्

mārkaṇḍeya uvāca | tato gacchettu rājendra gautameśvaramuttamam | sarvapāpaharaṃ tīrthaṃ triṣu lokeṣu viśrutam

มารกัณฑेयกล่าวว่า: “ข้าแต่ราชันผู้เป็นใหญ่แห่งกษัตริย์ทั้งหลาย ต่อจากนั้นพึงไปยังโคตเมศวรอันประเสริฐ—ทิรถะอันเลื่องลือในสามโลก ผู้ขจัดบาปทั้งปวง”

मार्कण्डेयःMarkandeya
मार्कण्डेयः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootमार्कण्डेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन (singular)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Main action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular), परस्मैपद
ततःthen/thereafter
ततः:
Kala-adhikarana (Temporal sequence/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (क्रमवाचक/ततः = ‘then/thereafter’)
गच्छेत्should go
गच्छेत्:
Kriya (Injunctive action/क्रिया)
TypeVerb
Root√गम् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative/विधिलिङ्), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular), परस्मैपद; विधिः/आज्ञार्थः
तुindeed
तु:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (निपात/particle; emphasis)
राजेन्द्रO king of kings
राजेन्द्र:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराज-इन्द्र (प्रातिपदिक-समास)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन (singular); समासः कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रायः (‘राजानाम् इन्द्रः’)
गौतमेश्वरम्Gautameshvara (Lord of Gautama)
गौतमेश्वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगौतम-ईश्वर (प्रातिपदिक-समास)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन (singular); समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (‘गौतमस्य ईश्वरः’)
उत्तमम्excellent/supreme
उत्तमम्:
Karma (Qualifier of object/कर्म)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन (singular); विशेषण—‘गौतमेश्वरम्’ इति
सर्वपापहरम्removing all sins
सर्वपापहरम्:
Karma (Qualifier of object/कर्म)
TypeAdjective
Rootसर्व-पाप-हर (कृदन्त-समास; सर्व + पाप + हर (√हृ (धातु) + अच्/ण्वुल्-प्रायः agentive))
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन (singular); विशेषण—‘तीर्थम्’ इति; समासः तत्पुरुषः (सर्वाणि पापानि हरति)
तीर्थम्the sacred place
तीर्थम्:
Karma (Object—implied ‘(one should go to) the tīrtha’/कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन (singular)
त्रिषुin the three
त्रिषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्याप्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक-प्रयोग, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन (plural); विशेषण—‘लोकेषु’ इति
लोकेषुworlds
लोकेषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन (plural)
विश्रुतम्renowned
विश्रुतम्:
Karma (Qualifier of object/कर्म)
TypeAdjective
Rootविश्रुत (कृदन्त; √श्रु (धातु) + क्त, उपसर्ग वि-)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन (singular); विशेषण—‘तीर्थम्’ इति

Mārkaṇḍeya

Tirtha: Gautameśvara

Type: kshetra

Listener: Yudhiṣṭhira

Scene: Mārkaṇḍeya instructs Yudhiṣṭhira on the route; a forested riverbank with a prominent Śiva-liṅga shrine labeled Gautameśvara; pilgrims approaching with offerings.

M
Mārkaṇḍeya
G
Gautameśvara
T
Tīrtha

FAQs

Pilgrimage is framed as dharma-practice: approaching a celebrated tīrtha is recommended as a means of purification and spiritual uplift.

Gautameśvara Tīrtha (a Śaiva shrine-site) in the Revā Khaṇḍa itinerary.

A direct prescription to visit (gacchet) Gautameśvara as part of the pilgrimage sequence.