Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 23

प्रावृट्कालं समासाद्य भविष्यति जलाकुला । प्लाव्योभयतटं देवी प्राप्य मामुत्तरस्थितम्

prāvṛṭkālaṃ samāsādya bhaviṣyati jalākulā | plāvyobhayataṭaṃ devī prāpya māmuttarasthitam

“ครั้นถึงฤดูฝน นางจักอัดแน่นด้วยสายน้ำ เมื่อมาถึงเรา ณ ฟากเหนือแล้ว เทวีจักท่วมท้นทั้งสองฝั่ง”

प्रावृट्कालम्the rainy season time
प्रावृट्कालम्:
Karma (Object of gerund/कर्म)
TypeNoun
Rootप्रावृट् + काल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (प्रावृट्-समये कालः)
समासाद्यhaving arrived
समासाद्य:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + आ + सद् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formक्त्वान्त/ल्यबन्त अव्ययकृदन्त (gerund): ‘having arrived/reached’
भविष्यतिwill become
भविष्यति:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलृट् (future), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
जलाकुलाturbulent with water, water-filled
जलाकुला:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootजल + आकुल (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (देव्याः/नद्याः)
प्लाव्य(making it) floodable / to be flooded
प्लाव्य:
Karma (Object complement/कर्म-विशेषण)
TypeVerb
Rootप्लु (धातु) + ण्यत् (कृदन्त)
Formकृत्य (gerundive/obligative) ‘प्लाव्य’ = ‘to be flooded/fit to be flooded’; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (कर्म-विशेषण)
उभयतटम्both banks
उभयतटम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootउभय + तट (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (उभयोः तटयोः समाहारः)
देवीthe goddess (river)
देवी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
प्राप्यhaving reached
प्राप्य:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + आप् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formक्त्वान्त/ल्यबन्त अव्ययकृदन्त (gerund): ‘having reached’
माम्me
माम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, द्वितीया, एकवचन
उत्तरस्थितम्standing to the north
उत्तरस्थितम्:
Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तर + स्थित (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त ‘स्थित’ (PPP) विशेषण ‘माम्’; कर्मधारय (उत्तरं स्थितम्)

Śiva (deduced)

Tirtha: Revā (Narmadā) in prāvṛṭ-kāla

Type: river

Scene: Monsoon arrives; Revā becomes water-laden and floods both banks after reaching the Lord stationed to the north—river as a powerful goddess in motion.

D
Devī (river as Goddess)

FAQs

Sacred time (kāla) and sacred place (tīrtha) converge—seasonal changes are framed as divinely charged opportunities for purification.

Śaṅkhoddhāra-tīrtha and its river-banks within the Revā Khaṇḍa landscape.

Implicitly points to monsoon-time river rites; explicit prescriptions (snāna, śrāddha) appear in subsequent verses.