Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 8

दिव्यस्नानाद्वरं स्नानं वायव्यं भरतर्षभ । वायव्यादुत्तमं ब्राह्म्यं वरं ब्राह्म्यात्तु वारुणम्

divyasnānādvaraṃ snānaṃ vāyavyaṃ bharatarṣabha | vāyavyāduttamaṃ brāhmyaṃ varaṃ brāhmyāttu vāruṇam

โอ ผู้ประเสริฐในหมู่ภารตะ การสรงวายุวยะประเสริฐกว่าสรงทิพย์; ยิ่งกว่าวายุวยะคือสรงพราหมยะ; และยิ่งกว่าพราหมยะคือสรงวารุณะ

दिव्यस्नानात्from/than the divine bath
दिव्यस्नानात्:
Apadana (Source/standard of comparison/अपादान)
TypeNoun
Rootदिव्य (प्रातिपदिक) + स्नान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन — Neuter, Ablative singular; कर्मधारय (दिव्यं स्नानम्)
वरम्better, superior
वरम्:
Visheshana (Predicate qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — Neuter, Nom./Acc. singular (comparative predicate: better)
स्नानम्bath
स्नानम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्नान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — Neuter, Nom./Acc. singular
वायव्यम्of Vāyu (vāyavya bath)
वायव्यम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवायव्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — Neuter, Nom./Acc. singular (agreeing with स्नानम्)
भरतर्षभO bull of the Bharatas
भरतर्षभ:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootभरत (प्रातिपदिक) + ऋषभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन — Masculine, Vocative singular; षष्ठी-तत्पुरुष (भरतानाम् ऋषभः)
वायव्यात्than the vāyavya (bath)
वायव्यात्:
Apadana (Source/standard/अपादान)
TypeNoun
Rootवायव्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन — Neuter, Ablative singular (standard of comparison)
उत्तमम्higher, best
उत्तमम्:
Visheshana (Predicate qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — Neuter, Nom./Acc. singular
ब्राह्म्यम्brāhmya (of Brahmā)
ब्राह्म्यम्:
Karta (Subject complement/कर्ता-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootब्राह्म्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — Neuter, Nom./Acc. singular (agreeing with स्नानम् understood)
वरम्better
वरम्:
Visheshana (Predicate qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — Neuter, Nom./Acc. singular
ब्राह्म्यात्than the brāhmya (bath)
ब्राह्म्यात्:
Apadana (Source/standard/अपादान)
TypeNoun
Rootब्राह्म्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन — Neuter, Ablative singular (standard of comparison)
तुbut, indeed
तु:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (निपात) — particle (but/indeed)
वारुणम्vāruṇa (of Varuṇa)
वारुणम्:
Karta (Subject complement/कर्ता-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootवारुण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — Neuter, Nom./Acc. singular (agreeing with स्नानम् understood)

Śrī Mārkaṇḍeya

Type: kshetra

Listener: Bharatarṣabha (king)

Scene: A sage instructs a king, illustrating four ‘baths’ as elemental/personified motifs: Divya (celestial), Vāyavya (wind), Brāhmya (Brahmā/vedic purity), Vāruṇa (water/Varuṇa), arranged as an ascending ladder.

B
Bharatarṣabha (Yudhiṣṭhira)
V
Vāyavya-snānā
B
Brāhmya-snānā
V
Vāruṇa-snānā
D
Divya-snānā

FAQs

Ritual acts are graded by scriptural tradition, encouraging seekers to adopt higher disciplines when possible.

The wider teaching is within Bhūtīśvara Māhātmya, though this verse focuses on comparative snāna categories.

A ranked comparison of snānas: divya < vāyavya < brāhmya < vāruṇa.