Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 4

पातालं सप्तमं यच्च ह्यधस्तात्संस्थितं महत् । वसते तत्र वै देवः पुराणः परमेश्वरः

pātālaṃ saptamaṃ yacca hyadhastātsaṃsthitaṃ mahat | vasate tatra vai devaḥ purāṇaḥ parameśvaraḥ

และปาตาละลำดับที่เจ็ดอันยิ่งใหญ่ ซึ่งตั้งอยู่ลึกลงไปเบื้องล่าง—ที่นั่นเองพระผู้เป็นเจ้าโบราณ ผู้เป็นปรเมศวรอันสูงสุด ประทับอยู่

पातालम्Pātāla
पातालम्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपाताल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘सप्तमम्’ इति विशेष्य
सप्तमम्seventh
सप्तमम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसप्तम (क्रमवाचक-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; पातालम् इति विशेषण
यत्which
यत्:
Sambandha (Relative/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative)
and
:
None
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक
हिindeed
हि:
None
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चयार्थक
अधस्तात्below
अधस्तात्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअधस्तात् (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक-अव्यय (down below)
संस्थितम्situated/placed
संस्थितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम् + स्था (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; पातालम् इति विशेषण; ‘situated’
महत्great/huge
महत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; पातालम् इति विशेषण
वसतेdwells
वसते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (there)
वैindeed
वै:
None
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चयार्थक/खल्वर्थक-निपात (indeed)
देवःthe god
देवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन
पुराणःancient
पुराणः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुराण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; देवः इति विशेषण
परमेश्वरःthe Supreme Lord
परमेश्वरः:
Karta (Appositional subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपरम + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; देवस्य उपाधि

Mārkaṇḍeya

Type: kshetra

Listener: a royal interlocutor (rājendra)

Scene: At the nadir of the cosmos, a radiant ancient Deity seated in yogic stillness amid dark caverns; surrounding gloom is pierced by a halo, suggesting the Supreme’s presence in the deepest Pātāla.

P
Pātāla
P
Parameśvara

FAQs

The Supreme Lord is not confined to one realm; divine sovereignty extends through all levels of existence.

No specific tīrtha is named in this verse; it supports the broader Kapileśvara/Narmadā narrative with cosmological theology.

None; the verse asserts divine presence and cosmological location.