Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 71

चतुर्दश्यां निराहारः स्थितो भूत्वा शुचिव्रतः । पूजयेत्परया भक्त्या रात्रौ जागरणे शिवम्

caturdaśyāṃ nirāhāraḥ sthito bhūtvā śucivrataḥ | pūjayetparayā bhaktyā rātrau jāgaraṇe śivam

ในวันจตุรทศี พึงงดอาหาร ตั้งมั่นและถือพรตแห่งความบริสุทธิ์ แล้วบูชาพระศิวะด้วยภักติอันยิ่งยวด โดยทำชาครณะเฝ้าตื่นตลอดราตรี

चतुर्दश्याम्on the fourteenth lunar day
चतुर्दश्याम्:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootचतुर्दशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; तिथिवाचक (time-locative)
निराहारःfasting (without food)
निराहारः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootनिराहार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण; समासः—निः आहारः यस्य (नञ्/अव्ययीभाव-प्राय; व्यवहारतः बहुव्रीहि-भाव)
स्थितःstanding/remaining
स्थितः:
Karta (Predicate/कर्ता-सम्बन्ध)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) + क्त (क्त-प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
Kriya (Adverbial action)
TypeVerb
Rootभू (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वकालिक क्रिया (having become)
शुचिव्रतःone of pure vow
शुचिव्रतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootशुचिव्रत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण; समासः—शुचि व्रतम् यस्य/शुचि-व्रत (कर्मधारय/बहुव्रीहि-भाव)
पूजयेत्should worship
पूजयेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootपूज् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative/विधिलिङ्), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
परयाwith supreme
परया:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootपरा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; विशेषण
भक्त्याdevotion
भक्त्या:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootभक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; करणवाचक
रात्रौat night
रात्रौ:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootरात्रि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; कालवाचक (time-locative)
जागरणेduring the vigil
जागरणे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootजागरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अवस्थावाचक (in the vigil)
शिवम्Śiva
शिवम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Tirtha: Māṇḍaveśvara / Māṇḍavya-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Mahārāja (king)

Scene: Night-time temple vigil at Māṇḍaveśvara: devotees seated with lamps, chanting before a Shiva-linga; some stand in prayer, others offer bilva; moonlit caturdaśī sky; atmosphere of wakeful devotion.

C
Caturdaśī
Ś
Śiva
J
Jāgaraṇa (night vigil)

FAQs

Discipline (fasting and purity) joined to devotion (bhakti) culminates in direct Śiva-worship, especially during sacred nights.

The ongoing context is the Devakhāta/Māṇḍaveśvara tīrtha, where such observances are said to yield heightened merit.

Caturdaśī upavāsa (nirāhāra fasting), śuci-vrata (purity vow), and night-long jāgaraṇa with Śiva-pūjā.