Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 4

तानृषीन् समनुज्ञाप्य शिष्यैरनुगतस्ततः । निवृत्तः सुमहाभाग नर्मदाकूलमागतः

tānṛṣīn samanujñāpya śiṣyairanugatastataḥ | nivṛttaḥ sumahābhāga narmadākūlamāgataḥ

ครั้นข้าพเจ้าได้ล่ำลาบรรดาฤๅษีเหล่านั้นแล้ว และมีศิษย์ติดตามไปด้วย โอ้ท่านผู้มีมหาภาค ข้าพเจ้าจึงออกเดินทางและมาถึงฝั่งแม่น้ำนรมทา

तान्those
तान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), बहुवचन; सर्वनाम (pronoun)
ऋषीन्sages
ऋषीन्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
समनुज्ञाप्यhaving taken leave / having obtained permission
समनुज्ञाप्य:
Kriya (पूर्वक्रिया/पूर्वकर्म)
TypeVerb
Rootसम्+अनु+ज्ञा (धातु) → समनुज्ञाप्य (क्त्वान्त/ल्यप्)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive), पूर्वकालिक क्रिया; धातु: ज्ञा (to know/permit) with उपसर्ग सम्+अनु
शिष्यैःby/with disciples
शिष्यैः:
Sahakāraka (Associate/सह)
TypeNoun
Rootशिष्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/सह), बहुवचन
अनुगतःfollowed (accompanied)
अनुगतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootअनु+गम् (धातु) → अनुगत (क्त)
Formकृदन्त-भूतकृत् (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; धातु: गम् with उपसर्ग अनु
ततःthen/from there
ततः:
Adhikaraṇa (Context/स्थान-काल)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अव्यय-प्रकार: अव्यय-प्रत्ययान्त/तसिल् (ablatival adverb)
निवृत्तःreturned
निवृत्तः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootनि+वृत् (धातु) → निवृत्त (क्त)
Formकृदन्त-भूतकृत् (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; धातु: वृत् (to turn/return) with उपसर्ग नि
सु-महा-भागO very fortunate one
सु-महा-भाग:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसु (उपसर्ग/अव्यय) + महा (प्रातिपदिक) + भाग (प्रातिपदिक)
Formसम्बोधन-प्रथमा (vocative), पुंलिङ्ग, एकवचन; कर्मधारय-समास (सु+महाभाग = very fortunate)
नर्मदा-कूलम्the bank of the Narmadā
नर्मदा-कूलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनर्मदा (प्रातिपदिक) + कूल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (नर्मदायाः कूलम्)
आगतःcame/arrived
आगतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootआ+गम् (धातु) → आगत (क्त)
Formकृदन्त-भूतकृत् (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; धातु: गम् with उपसर्ग आ

Markaṇḍeya

Tirtha: Narmadā-tīra

Type: kshetra

Listener: Addressed as 'mahābhāga' (a fortunate interlocutor)

Scene: A venerable sage departs from a forest hermitage after saluting assembled ṛṣis; disciples follow in a line; the wide Narmadā appears ahead with sandy bank, śāla/vaṭa trees, and distant hills.

M
Markaṇḍeya
N
Narmadā
D
Disciples
Ṛṣis

FAQs

Sacred rivers are approached through humility and proper leave-taking; pilgrimage is embedded in dharmic conduct.

The Narmadā’s riverbank is introduced as the immediate sacred setting for the forthcoming tīrtha account.

None explicitly; the verse models etiquette (seeking permission) and the guru’s travel with disciples.