Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 75

कृष्णां वा पाटलां वापि कुर्याद्वैतरणीं शुभाम् । स्वर्णशृङ्गीं रूप्यखुरां कांस्यपात्रस्य दोहिनीम्

kṛṣṇāṃ vā pāṭalāṃ vāpi kuryādvaitaraṇīṃ śubhām | svarṇaśṛṅgīṃ rūpyakhurāṃ kāṃsyapātrasya dohinīm

พึงจัดทำโคศักดิ์สิทธิ์ ‘ไวตระณี’ อันเป็นมงคล สีดำหรือสีน้ำตาลแดง มีเขาทอง กีบเงิน และกำหนดให้รีดน้ำนมลงในภาชนะสำริด

कृष्णाम्black (one)
कृष्णाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootकृष्णा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; विशेषण (fem. acc. sg.)
वाor
वा:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-निपात (disjunctive particle: or)
पाटलाम्reddish/pinkish
पाटलाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootपाटला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (fem. acc. sg.)
वाor
वा:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-निपात (or)
अपिalso
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अन्वर्थ-निपात (also/even)
कुर्यात्should make
कुर्यात्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन (3rd sg. opt.)
वैतरणीम्(a cow named) Vaitaraṇī
वैतरणीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवैतरणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (fem. acc. sg.)
शुभाम्auspicious
शुभाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (fem. acc. sg.)
स्वर्णशृङ्गीम्having golden horns
स्वर्णशृङ्गीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootस्वर्ण-शृङ्गिन् (प्रातिपदिक; स्वर्ण + शृङ्गिन्)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण; षष्ठी-तत्पुरुष (gold-horned)
रूप्यखुराम्with silver hooves
रूप्यखुराम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootरूप्य-खुर (प्रातिपदिक; रूप्य + खुर)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण; षष्ठी-तत्पुरुष (silver-hoofed)
कांस्यपात्रस्यof a bronze vessel
कांस्यपात्रस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकांस्य-पात्र (प्रातिपदिक; कांस्य + पात्र)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (bronze vessel)
दोहिनीम्a milch cow (yielding milk)
दोहिनीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootदोहिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (milch-giving)

Unspecified (Revākhaṇḍa dialogue context; a Purāṇic narrator instructing a king)

Tirtha: Revā (Narmadā) tīrtha-pradeśa

Type: kshetra

Scene: A ritual space by a riverbank: an auspicious cow fashioned/arranged—black or tawny—with gold horns, silver hooves, positioned for milking into a bronze vessel; priests and donor in attentive posture.

V
Vaitaraṇī

FAQs

Compassionate gifting, symbolized through gau-dāna, is presented as a powerful support for the soul’s difficult passage after death.

The instruction belongs to Revākhaṇḍa (Revā/Narmadā sacred region), where dāna and tīrtha-merit are closely connected.

Preparing the Vaitaraṇī-dhenu with specified color and ornaments, and arranging a bronze vessel for milking.