Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महाराज तीर्थं परमपावनम् । नर्मदायां सुदुष्प्रापं सिद्धं ह्यनरकेश्वरम्

śrīmārkaṇḍeya uvāca | tato gacchenmahārāja tīrthaṃ paramapāvanam | narmadāyāṃ suduṣprāpaṃ siddhaṃ hyanarakeśvaram

ศรีมารกัณฑยะกล่าวว่า: ต่อจากนั้น โอ้มหาราช พึงไปยังทีรถะอันชำระให้บริสุทธิ์ยิ่ง ณ แม่น้ำนรมทา ซึ่งเข้าถึงได้ยาก และเลื่องลือว่าเป็นสถิตสถานอันสำเร็จของอนรเกศวร

श्रीमार्कण्डेयःthe venerable Mārkaṇḍeya
श्रीमार्कण्डेयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootश्री + मार्कण्डेय (प्रातिपदिक; उपाधि-पूर्वक-नाम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्तृपद (speaker)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्
ततःthereafter
ततः:
Adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; काल/अनन्तर (temporal adverb: thereafter)
गच्छेत्should go
गच्छेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्
महाराजO great king
महाराज:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहा + राजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन
तीर्थम्a sacred ford/place of pilgrimage
तीर्थम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; कर्मपद
परमपावनम्supremely purifying
परमपावनम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरम + पावन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; तीर्थम् इति विशेषणम्
नर्मदायाम्in/on the Narmadā (river)
नर्मदायाम्:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootनर्मदा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; देश/स्थानाधिकरण
सुदुष्प्रापम्very difficult to attain
सुदुष्प्रापम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु + दुष् + प्राप (प्रातिपदिक; प्राप्-धातु-निष्पन्न)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; अनरकेश्वरम् इति विशेषणम्
सिद्धम्accomplished/holy
सिद्धम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसिद्ध (प्रातिपदिक; √सिध्-निष्पन्न)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; अनरकेश्वरम् इति विशेषणम्
हिindeed
हि:
Sambandha/Emphasis (निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle of emphasis/indeed)
अनरकेश्वरम्Anarakeśvara (name of the sacred lord/place)
अनरकेश्वरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअनरक + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; तीर्थ-नाम/देवता-नाम; कर्मपद (object of गच्छेत्)

Mārkaṇḍeya

Tirtha: Anarakeśvara

Type: kshetra

Listener: Yudhiṣṭhira

Scene: Mārkaṇḍeya, serene and radiant, instructs Yudhiṣṭhira about a rare tīrtha on the flowing Narmadā; the river glints, with a small Śiva shrine labeled Anarakeśvara on the bank.

M
Mārkaṇḍeya
N
Narmadā
A
Anarakeśvara
M
Mahārāja (listener, unnamed here)

FAQs

Pilgrimage to an efficacious Śaiva tīrtha on the Narmadā is praised as a powerful purifier and spiritual refuge.

Anarakeśvara tīrtha (a Śiva site) on the river Narmadā.

A directive to undertake yātrā (go/visit) to the tīrtha; details of worship are implied to follow in the chapter.