Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 42

तयोस्तद्वचनं श्रुत्वा सदा वैवस्वतो यमः । चित्रगुप्तं कलिं कालं वीक्ष्यतामिदमब्रवीत्

tayostadvacanaṃ śrutvā sadā vaivasvato yamaḥ | citraguptaṃ kaliṃ kālaṃ vīkṣyatāmidamabravīt

ครั้นได้สดับถ้อยคำของเขาทั้งสองแล้ว พระยมไววัสวตะจึงทอดพระเนตรไปยังจิตรคุปต์ กาลี และกาล แล้วตรัสถ้อยคำนี้

तयोःof those two
तयोः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम-शब्दः; षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), द्विवचन (Dual); लिङ्ग-निरपेक्ष (pronoun)
तत्that
तत्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम-विशेषणम्; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1st/2nd), एकवचन (Singular)
वचनम्speech/statement
वचनम्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
क्रियाविशेषण (Adverbial participle)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), पूर्वकाले (having done)
सदाalways
सदा:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
वैवस्वतःVaivasvata (son of Vivasvat)
वैवस्वतः:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootवैवस्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; विशेषणरूपेण यमस्य
यमःYama
यमः:
कर्ता
TypeNoun
Rootयम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
चित्रगुप्तम्Chitragupta
चित्रगुप्तम्:
कर्म (Object of vīkṣya)
TypeNoun
Rootचित्रगुप्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः: चित्रः + गुप्तः (कर्मधारय)
कलिम्Kali
कलिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootकलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
कालम्Time/Kāla
कालम्:
कर्म
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
वीक्ष्यhaving looked at
वीक्ष्य:
क्रियाविशेषण
TypeVerb
Rootवीक्ष् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive)
ताम्her/that (f.)
ताम्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
इदम्this
इदम्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
अब्रवीत्said/spoke
अब्रवीत्:
क्रिया (Main verb)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

Narrator

Tirtha: Reva (Narmadā) context implied by Revākhaṇḍa, but not explicit in this verse

Scene: Yama seated in a stern court, turning his gaze toward Citragupta with a ledger, alongside personified Kāla (Time) and Kali (dark age), as attendants await judgment.

Y
Yama (Vaivasvata)
C
Citragupta
K
Kali
K
Kāla

FAQs

Dharma is administered through cosmic order—records, time, and moral decline are all accounted for in judgement.

No specific site is named; the verse highlights the administrative dimension of Yama’s realm within the Revā Khaṇḍa story.

None; the verse transitions from testimony to verification/administration (Citragupta, Kāla).