Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 7

श्रीमार्कण्डेय उवाच । आदौ कृतयुगे तात देवदेवो महेश्वरः । तपश्चचार विपुलं गङ्गासागरसंस्थितः

śrīmārkaṇḍeya uvāca | ādau kṛtayuge tāta devadevo maheśvaraḥ | tapaścacāra vipulaṃ gaṅgāsāgarasaṃsthitaḥ

ศรีมารกันเฑยะกล่าวว่า: ลูกเอ๋ย ในปฐมกฤตยุค มเหศวร—เทพเหนือเทพทั้งปวง—ทรงบำเพ็ญตบะอันยิ่งใหญ่ ขณะประทับ ณ คงคาสาคร

श्रीमार्कण्डेयःthe venerable Mārkaṇḍeya
श्रीमार्कण्डेयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootश्री-मार्कण्डेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन
आदौin the beginning
आदौ:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootआदि (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी-एकवचन-रूपेण अव्ययीभाव (adverbial locative: in the beginning)
कृतयुगेin the Kṛta-yuga
कृतयुगे:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकृत-युग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
तातO dear one
तात:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootतात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
देवदेवःGod of gods
देवदेवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव-देव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
महेश्वरःMahā-īśvara (Great Lord)
महेश्वरः:
Karta (Apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा-ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तपःausterity
तपः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
चचारperformed; practiced
चचार:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootचर् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन
विपुलम्abundant; great
विपुलम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootविपुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
गङ्गासागरसंस्थितःsituated at Gaṅgā-sāgara
गङ्गासागरसंस्थितः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootगङ्गा-सागर-संस्थित (कृदन्त; √स्था धातु, उपसर्ग सम्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भूतकृत् (PPP) विशेषण

Śrī Mārkaṇḍeya

Tirtha: Gaṅgā-sāgara

Type: sangam

Listener: Yudhiṣṭhira (with the other Pandavas)

Scene: Maheśvara in deep meditation at the ocean’s edge where the Gaṅgā meets the sea; matted locks, crescent moon, serene yet immense presence; waves and river currents converge under a dawn sky.

M
Mārkaṇḍeya
M
Maheśvara (Śiva)
K
Kṛta Yuga
G
Gaṅgā-sāgara

FAQs

Divine austerity (tapas) is portrayed as a cosmic force; Śiva’s discipline becomes the cause behind world-transforming events.

Gaṅgā-sāgara—the sacred confluence where the Gaṅgā meets the ocean.

No direct prescription; the verse highlights tapas as the spiritual power shaping the narrative.