Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 51

एतत्पुण्यं पापहरं तीर्थकोटिशताधिकम् । कुसुमेशेति विख्यातं सर्वदेवनमस्कृतम्

etatpuṇyaṃ pāpaharaṃ tīrthakoṭiśatādhikam | kusumeśeti vikhyātaṃ sarvadevanamaskṛtam

บุญกุศลนี้เป็นผู้ขจัดบาป ยิ่งใหญ่เหนือทีรถะนับร้อยโกฏิ เป็นที่เลื่องลือว่า ‘กุสุเมศะ’ และเป็นที่นอบน้อมบูชาของเทพทั้งปวง

एतत्this
एतत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; सर्वनाम; विशेषण (पुण्यम्)
पुण्यम्merit; holy (thing/place)
पुण्यम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
पापहरम्removing sin
पापहरम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपाप + हर (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (पुण्यम्)
तीर्थकोटिशताधिकम्surpassing crores and hundreds of tīrthas
तीर्थकोटिशताधिकम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतीर्थ + कोटि + शत + अधिक (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (पुण्यम्); परिमाणवाचक
कुसुमेशKusumeśa (name)
कुसुमेश:
Samjna (Name/संज्ञा)
TypeNoun
Rootकुसुम + ईश (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; नाम (संज्ञा)
इतिthus; called
इति:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; इत्यर्थक-निपात (quotative particle)
विख्यातम्renowned
विख्यातम्:
Karta (Predicate adjective/विधेय)
TypeAdjective
Rootवि-ख्या (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (पुण्यम्/तीर्थम् implied)
सर्वदेवनमस्कृतम्worshipped by all gods
सर्वदेवनमस्कृतम्:
Karta (Predicate adjective/विधेय)
TypeAdjective
Rootसर्व + देव (प्रातिपदिक) + नमस् + कृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण

Unspecified (Revākhaṇḍa narrator concluding the praise)

Tirtha: Kusumeśa

Type: kshetra

Listener: null

Scene: A divine assembly of devas bowing toward a flower-adorned Śiva shrine ‘Kusumeśa’ on a riverbank; the air filled with blossoms, emphasizing ‘Kusuma’.

K
Kusumeśa
S
Sarva-deva (all gods)
T
Tīrtha

FAQs

Kusumeśa is proclaimed supremely purifying—its sanctity is framed as surpassing countless other tīrthas.

Kusumeśa-tīrtha (explicitly named).

No specific rite; it is a concluding Māhātmya statement emphasizing the tīrtha’s pāpa-hara (sin-removing) power.