Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 37

ज्ञात्वा तुष्टं महादेवमुवाच झषकेतनः । प्रणतः प्राञ्जलिर्भूत्वा देवदेवं त्रिलोचनम्

jñātvā tuṣṭaṃ mahādevamuvāca jhaṣaketanaḥ | praṇataḥ prāñjalirbhūtvā devadevaṃ trilocanam

ครั้นรู้ว่ามหาเทพทรงพอพระทัย ฌษเกตน (กามเทพ) จึงกราบทูล ด้วยการนอบน้อม ก้มกราบและประนมมือ กล่าวต่อเทวเทพ พระผู้มีสามเนตร

ज्ञात्वाhaving known
ज्ञात्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु)
Formकृदन्त (क्त्वा-प्रत्यय, अव्ययभाव/gerund)
तुष्टम्pleased
तुष्टम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootतुष् (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय), पुल्लिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मपद-विशेषणम्
महादेवम्Mahādeva
महादेवम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—महान् देवः (कर्मधारय)
उवाचsaid/spoke
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
झषकेतनःJhaṣaketanā (Kāma)
झषकेतनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootझष (प्रातिपदिक) + केतन (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—झषस्य केतनः (षष्ठी-तत्पुरुष); कामदेवस्य नाम
प्रणतःbowed
प्रणतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootप्र + नम् (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय), पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अर्थः—bowed down
प्राञ्जलिःwith joined palms
प्राञ्जलिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्र + अञ्जलि (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्—"hands joined"
भूत्वाhaving become/being
भूत्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formकृदन्त (क्त्वा-प्रत्यय, अव्ययभाव/gerund)
देवदेवम्God of gods
देवदेवम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—देवानां देवः (षष्ठी-तत्पुरुष)
त्रिलोचनम्three-eyed
त्रिलोचनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootत्रि (प्रातिपदिक) + लोचन (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—त्रीणि लोचनानि यस्य (द्विगु/बहुव्रीहि-प्राय; रूपतः द्विगु)

Narrator (reporting Kāmadeva’s speech)

Tirtha: Kuṇḍaleśvara-tīrtha (Revā-kṣetra)

Type: kshetra

Listener: Ṛṣis/assembly

Scene: Kāmadeva (with makara/fish-banner emblem implied by ‘jhaṣa-ketana’) stands with folded hands, head bowed, addressing the three-eyed Śiva who listens in composed silence.

K
Kāmadeva (Jhaṣaketu)
Ś
Śiva (Trilocana, Devadeva)

FAQs

Boons are sought through humility—praṇāma and añjali—recognizing Śiva as supreme.

The narrative remains anchored in the Revā (Narmadā) sacred landscape where Śiva becomes accessible to devotees.

The devotional posture of praṇāma (bowing) and prāñjali (folded hands) is exemplified.