Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 84

न वाहयेद्गृहे जातं वत्सकं तु कदाचन । तेनैव च वृषोत्सर्गे पितॄणामनृणो भवेत्

na vāhayedgṛhe jātaṃ vatsakaṃ tu kadācana | tenaiva ca vṛṣotsarge pitṝṇāmanṛṇo bhavet

อย่าได้ใช้ลูกวัวที่เกิดในเรือนตนเป็นสัตว์แบกหามไม่ว่าเมื่อใด และด้วยสัตว์นั้นเอง ในพิธีวฤโษตสรรคะ (vṛṣotsarga) บุคคลย่อมพ้นหนี้ต่อปิตฤทั้งหลาย

not
:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात (negation)
वाहयेत्should make (it) carry / should yoke/drive
वाहयेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवह् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुषः (3rd), एकवचनम्; परस्मैपदम्; causative sense in usage ‘make carry/drive’
गृहेin (one’s) house
गृहे:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative), एकवचनम्
जातम्born
जातम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootजन् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formभूतकृदन्तः (past participle), नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्म-विशेषणम्
वत्सकम्calf
वत्सकम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवत्सक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्
तुindeed/but
तु:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (contrast/emphasis)
कदाचनever/at any time
कदाचन:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootकदाचन (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
तेनby that/thereby
तेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental), एकवचनम्; सर्वनाम
एवindeed
एव:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (emphasis)
and
:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction)
वृषोत्सर्गेin the rite of releasing a bull
वृषोत्सर्गे:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootवृष + उत्सर्ग (प्रातिपदिके)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative), एकवचनम्; तत्पुरुष-समासः (वृषस्य उत्सर्गः = releasing a bull)
पितॄणाम्of the ancestors
पितॄणाम्:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), बहुवचनम्
अनृणःfree from debt/obligation
अनृणः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootअनृण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
भवेत्would become
भवेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

Unspecified in snippet (Revā-khaṇḍa narrator)

Tirtha: Revā (Narmadā) tīrtha milieu (general)

Type: river

Scene: A householder gently tending a home-born calf, refusing to yoke it; later, a ceremonial vṛṣotsarga scene: a decorated bull is ritually released with mantras, elders performing tarpaṇa nearby.

V
Vatsaka (calf)
V
Vṛṣotsarga
P
Pitṛ-ṛṇa (ancestral debt)

FAQs

Dharma includes compassion and restraint toward cattle, and sacred gifting can fulfill ancestral obligations.

The Revā-khaṇḍa tīrtha framework where vṛṣotsarga is praised (the verse itself does not name the ford).

Do not use a home-born calf for labor; employ it (when mature, per context) in vṛṣotsarga to become free from pitṛ-debt.