Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 2

शिवतीर्थे तु यः स्नात्वा जितक्रोधो जितेन्द्रियः । पूजयेत महादेवं सोऽग्निष्टोमफलं लभेत्

śivatīrthe tu yaḥ snātvā jitakrodho jitendriyaḥ | pūjayeta mahādevaṃ so'gniṣṭomaphalaṃ labhet

ผู้ใดอาบน้ำชำระที่ศิวะตีรถะ ครอบงำโทสะและสำรวมอินทรีย์ แล้วบูชามหาเทวะ ผู้นั้นย่อมได้ผลบุญแห่งยัญอัคนิษโฏมะ

शिवतीर्थेin the Śiva sacred ford
शिवतीर्थे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootशिव-तीर्थ (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; ‘शिवस्य तीर्थम्’ इति षष्ठी-तत्पुरुषः; Locative singular (in the Śiva-tīrtha)
तुindeed/but
तु:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात/समुच्चय-भेदक (particle; ‘but/indeed’)
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; relative pronoun (who)
स्नात्वाhaving bathed
स्नात्वा:
Kriya (Gerundial action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्ना (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘स्नात्वा’ = having bathed
जितक्रोधःhaving conquered anger
जितक्रोधः:
Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootजित-क्रोध (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘जितः क्रोधः येन’ इति (कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रायः) — one whose anger is conquered; agrees with यः
जितेन्द्रियःhaving subdued the senses
जितेन्द्रियः:
Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootजित-इन्द्रिय (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘जितानि इन्द्रियाणि येन’ — self-controlled; agrees with यः
पूजयेतshould worship
पूजयेत:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootपूज् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्; ‘should worship’
महादेवंMahādeva (Śiva)
महादेवं:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमहादेव (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; ‘महान् देवः’ इति कर्मधारयः; object of पूजयेत
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; demonstrative pronoun; refers to यः
अग्निष्टोमफलंthe fruit of the Agniṣṭoma sacrifice
अग्निष्टोमफलं:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअग्निष्टोम-फल (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘अग्निष्टोमस्य फलम्’ इति षष्ठी-तत्पुरुषः; object of लभेत्
लभेत्would obtain
लभेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootलभ् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपदम्; ‘would obtain/should obtain’

Mārkaṇḍeya

Tirtha: Śiva-tīrtha

Type: ghat

Scene: A restrained pilgrim, calm-faced, having bathed at a riverbank Śiva-tīrtha, offers bilva leaves and water to a liṅga-shrine; subtle aura suggests Agniṣṭoma-like sanctity without a fire-altar.

Ś
Śiva
M
Mahādeva
Ś
Śiva-tīrtha
A
Agniṣṭoma

FAQs

Pilgrimage merit is amplified by inner discipline; conquering anger and the senses makes worship at a tīrtha equivalent to great Vedic sacrifices.

Śiva-tīrtha in the Revā-khaṇḍa.

Snāna (ritual bath) at Śiva-tīrtha and pūjā (worship) of Mahādeva, performed with self-control.