Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 77

अवतीर्णस्त्रिभागेन प्रादुर्भावे तु माथुरे । एतत्ते कथितं सर्वं तीर्थस्योत्पत्तिकारणम्

avatīrṇastribhāgena prādurbhāve tu māthure | etatte kathitaṃ sarvaṃ tīrthasyotpattikāraṇam

ครั้นเมื่อทรงปรากฏ ณ มถุรา พระองค์ทรงอวตารด้วยส่วนสามประการ ดังนี้ได้บอกแก่ท่านครบถ้วนแล้ว ถึงเหตุแห่งการบังเกิดของตีรถะนี้

अवतीर्णःdescended
अवतीर्णः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअव√तॄ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (Past Passive Participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि-प्रयोगः (having descended/descended)
त्रिभागेनby/with three portions
त्रिभागेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootत्रि (संख्या) + भाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; द्विगु-समासः (त्रयः भागाः)
प्रादुर्भावेat the manifestation/appearance
प्रादुर्भावे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootप्रादुर्भाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
तुindeed/but
तु:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोधार्थक-निपातः
माथुरेin Mathurā (Mathura-related)
माथुरे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootमाथुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (प्रादुर्भावे)
एतत्this
एतत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अत्र द्वितीया (कथितम् इति कर्म)
तेto you
ते:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी-विभक्ति, एकवचन; सम्प्रदान (to you)
कथितम्has been told
कथितम्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√कथ् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (Past Passive Participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगः (has been told)
सर्वम्all
सर्वम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (एतत्)
तीर्थस्यof the sacred ford/pilgrimage place
तीर्थस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन
उत्पत्ति-कारणम्the cause of origin
उत्पत्ति-कारणम्:
Pratijna/Predicate (विधेय)
TypeNoun
Rootउत्पत्ति (प्रातिपदिक) + कारण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (उत्पत्तेः कारणम्)

Narrator (Purāṇic narration concluding the tīrtha-origin account)

Type: tirtha

Scene: A narrator concludes the origin-story: a luminous threefold manifestation connected to Mathurā, with the tīrtha’s waters shimmering as if reflecting that avatāra-light.

M
Mathurā
T
Tīrtha (sacred ford)

FAQs

Holy places are sanctified through divine manifestation; knowing a tīrtha’s origin strengthens श्रद्धा (faith) and right practice.

The verse concludes the origin-story of the tīrtha associated with the Yodhanīpura–Balakeśava context, linked to Mathurā’s manifestation.

No direct prescription here; it serves as a narrative closure to the tīrtha’s origin (utpatti).