Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 10

चतुर्भुजाय दातव्या कन्येयं भुवि भीष्मक । एवं तद्वचनं श्रुत्वा जहर्ष प्रियया सह

caturbhujāya dātavyā kanyeyaṃ bhuvi bhīṣmaka | evaṃ tadvacanaṃ śrutvā jaharṣa priyayā saha

“โอ้ ภีษมกะ ธิดานี้พึงถวายให้เป็นชายาแก่พระผู้มีสี่กรบนแผ่นดิน” ครั้นสดับถ้อยคำนั้น พระราชาทรงปีติพร้อมด้วยพระมเหสีอันเป็นที่รัก

चतुर्भुजायto the four-armed one
चतुर्भुजाय:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootचतुर् (प्रातिपदिक) + भुज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, चतुर्थी-विभक्तिः (सम्प्रदान), एकवचनम्; ‘चत्वारो भुजाः यस्य’ इति बहुव्रीह्यर्थे नाम/विशेषणवत् (to the four-armed one)
दातव्याmust be given
दातव्या:
Karya (Obligation/विधेय)
TypeAdjective
Rootदा (धातु)
Formकृदन्तम्—तव्यत्-प्रत्ययान्त (gerundive/obligatory); स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कन्या इति विशेष्येण सह
कन्याthe maiden/daughter
कन्या:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकन्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
इयम्this
इयम्:
Apposition (समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम्
भुविon earth
भुवि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक; ‘earth’)
Formस्त्रीलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरण), एकवचनम्
भीष्मकO Bhīṣmaka
भीष्मक:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootभीष्मक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्
एवम्thus
एवम्:
Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्ययम्; प्रकारवाचक-क्रियाविशेषणम् (thus)
तत्that
तत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; वचनम् इति विशेषणम्
वचनम्statement
वचनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्तम् (absolutive/gerund)
जहर्षrejoiced
जहर्ष:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootहृष् (धातु) + ज (अभ्यास; reduplication)
Formलिट्-लकारः (परोक्षभूत/परिपूर्णभूतः), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
प्रिययाwith (his) beloved
प्रियया:
Sahakaraka (Accompaniment/सह)
TypeNoun
Rootप्रिया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (सह/करण), एकवचनम्; ‘with (his) beloved’
सहtogether with
सह:
Sahakaraka (Accompaniment/सह)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formअव्ययम्; सहार्थक-उपपद (with)

Aśarīriṇī Vāk (disembodied divine voice)

Scene: A radiant, unseen proclamation commands that the maiden be given to the Four-armed Lord; Bhīṣmaka and the queen rejoice, hands raised in glad assent.

B
Bhīṣmaka
C
Caturbhuja (Viṣṇu/Kṛṣṇa)
R
Rukmiṇī

FAQs

Dharma is aligned with divine ordinance; sacred destinies unfold through directives that connect human life to the divine.

Not directly; it establishes Rukmiṇī’s divinely guided destiny, foundational to the Rukmiṇī Tīrtha narrative.

A matrimonial injunction: the maiden is to be given to the Four-armed Lord (understood as Viṣṇu/Kṛṣṇa).