Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 44

मृतां कालेन महता लोके यत्र जलेश्वरः । स गच्छेत्तत्र यानेन गीयमानोऽप्सरोगणैः

mṛtāṃ kālena mahatā loke yatra jaleśvaraḥ | sa gacchettatra yānena gīyamāno'psarogaṇaiḥ

ครั้นกาลยาวนานล่วงไป เมื่อผู้นั้นละโลกนี้แล้ว ย่อมไปสู่แดนที่ชเลศวรสถิต—โดยขึ้นพาหนะทิพย์ และมีหมู่อัปสรขับขานสรรเสริญ

मृताम्(him) dead
मृताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootमृत (मृ-धातु, क्त-प्रत्यय; प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त विशेषण, स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; 'नरम्' इत्यादि (अध्याहृत) कर्मविशेषण
कालेनby time
कालेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन
महताgreat/long
महता:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; 'कालेन' इत्यस्य विशेषण
लोकेin the world/realm
लोके:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (Relative location)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय, सम्बन्धबोधक अव्यय (relative adverb of place)
जलेश्वरःJaleśvara (Lord of waters)
जलेश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजल + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (जलस्य ईश्वरः)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
गच्छेत्would go/should go
गच्छेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (adverb of place)
यानेनby a vehicle
यानेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
गीयमानःbeing sung/praised
गीयमानः:
Karta (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootगीयमान (गै/गाय्-धातु, कर्मणि वर्तमानकाले शानच्; प्रातिपदिक)
Formकर्मणि वर्तमानकाले शानच्-प्रत्ययान्त (present passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; 'सः' इत्यस्य विशेषण
अप्सरोगणैःby groups of apsarases
अप्सरोगणैः:
Kartr (Agent in passive/कर्ता)
TypeNoun
Rootअप्सरस् + गण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (अप्सरसां गणाः)

Mārkaṇḍeya (deduced from immediate context of Revā Khaṇḍa narration)

Tirtha: Jaleśvara

Type: kshetra

Scene: A radiant vimāna descends amid clouds; apsarases sing and scatter flowers; the soul-figure ascends toward a luminous abode marked ‘Jaleśvara’, with watery motifs—pearls, lotuses, rippling light—suggesting the lord of waters.

J
Jaleśvara
A
Apsarogaṇa

FAQs

Merit gained through tīrtha-related devotion matures into auspicious post-mortem attainments and honored passage.

The verse points to the attainment of the realm associated with Jaleśvara, within the Varuṇeśvara/Jaleśvara tīrtha-cycle of this adhyāya.

No new ritual is stated here; it describes the promised destination/fruit resulting from the preceding tīrtha practices.