Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 23

सर्पा ऊचुः । यथा त्वं जननी देवि पन्नगानां मता भुवि । तथापि सा विशेषेण वञ्चितव्या न कर्हिचित्

sarpā ūcuḥ | yathā tvaṃ jananī devi pannagānāṃ matā bhuvi | tathāpi sā viśeṣeṇa vañcitavyā na karhicit

เหล่านาคกล่าวว่า “ข้าแต่เทวีผู้เป็นมารดา แม้บนโลกนี้พระองค์ทรงเป็นมารดาของพญางูทั้งหลาย แต่ถึงกระนั้น นางผู้นั้นไม่ควรถูกลวง โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ไม่ว่าเมื่อใดก็ตาม”

सर्पाःthe serpents
सर्पाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसर्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन
ऊचुःsaid
ऊचुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
यथाas
यथा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; यथार्थक/उपमानार्थक (as)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1), एकवचन; सर्वनाम
जननीmother
जननी:
Karta (Subject-Complement/कर्ता-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootजननी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
देविO goddess
देवि:
Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन
पन्नगानाम्of the serpents
पन्नगानाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपन्नग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6), बहुवचन
मताconsidered
मता:
Karta (Subject-Complement/कर्ता-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootमन् (धातु) → मत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; 'considered/held to be'
भुविon earth
भुवि:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक: भुव्/भू)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; 'on earth'
तथापिnevertheless
तथापि:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय) + अपि (अव्यय)
Formअव्यय-समुच्चय; विरोध/अपवादार्थक (nevertheless)
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
विशेषेणespecially
विशेषेण:
Kriya-Vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootविशेष (प्रातिपदिक)
Formतृतीया (3), एकवचन; क्रियाविशेषणवत् प्रयोग (instrumental used adverbially: especially)
वञ्चितव्याshould be deceived
वञ्चितव्या:
Karta (Predicate-Adjective/विधेय-विशेषण)
TypeAdjective
Rootवञ्च् (धातु) → वञ्चितव्य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; तव्यत्-प्रत्यय (gerundive: ought to be deceived/cheated)
not
:
Sambandha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negation)
कर्हिचित्ever / at any time
कर्हिचित्:
Kriya-Vishesana (Temporal/काल-क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकर्हि (अव्यय) + चित् (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (at any time/ever)

Sarpas / Kadrūputras (Nāgas)

Scene: A chorus of serpents, heads raised, addressing Kadrū as ‘mother’, pleading that the targeted woman should never be deceived; their posture conveys collective conscience against coercion.

N
Nāgas
K
Kadrū
V
Vinatā

FAQs

Dharma rejects deceit (vañcana), even when urged by authority; ethical restraint is higher than blind obedience.

No tīrtha is directly glorified in this verse; it emphasizes dhārmic conduct within the Revā Khaṇḍa narrative.

None; it is an ethical refusal and moral stance.