Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 42

तत्र तीर्थे तु यः कश्चित्त्यजते देहमुत्तमम् । स गतस्तत्र देवैस्तु पूज्यमानो महर्षिभिः

tatra tīrthe tu yaḥ kaścittyajate dehamuttamam | sa gatastatra devaistu pūjyamāno maharṣibhiḥ

ผู้ใดสละกายอันประเสริฐ ณ ท่าน้ำศักดิ์สิทธิ์นั้น ย่อมไปสู่แดนทิพย์ ได้รับการสักการะจากเหล่าเทวะ และเป็นที่เคารพของมหาฤๅษีทั้งหลาย

तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय (स्थानवाचक अव्यय/adverb of place)
तीर्थेat the sacred ford/place of pilgrimage
तीर्थे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति (7th/सप्तमी), एकवचन
तुindeed/but
तु:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (निपात/particle; emphasis/contrast)
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति (1st/प्रथमा), एकवचन; सम्बन्धबोधक relative pronoun
कश्चित्someone/anyone
कश्चित्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (अव्यय-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति (1st/प्रथमा), एकवचन; अनिश्चितवाचक (indefinite)
त्यजतेgives up/abandons
त्यजते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootत्यज् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद
देहम्body
देहम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदेह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति (2nd/द्वितीया), एकवचन
उत्तमम्excellent/supreme
उत्तमम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण (देहम् इति विशेष्यस्य)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति (1st/प्रथमा), एकवचन; अन्वादेश (correlative)
गतःgone/has gone
गतः:
Kriya (Result state/क्रिया-फल)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) → गत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृत् (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषण (सः)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय (स्थानवाचक अव्यय/adverb of place)
देवैःby the gods
देवैः:
Karana (Instrument/Agentive instrument/करण)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति (3rd/तृतीया), बहुवचन
तुindeed
तु:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (निपात/particle; emphasis)
पूज्यमानःbeing worshipped
पूज्यमानः:
Kriya (Concurrent state/क्रिया)
TypeVerb
Rootपूज् (धातु) → पूज्यमान (कृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्त (शानच्/Present passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; कर्मणि प्रयोग (being worshipped)
महर्षिभिःby great sages
महर्षिभिः:
Karana (Instrument/Agentive instrument/करण)
TypeNoun
Rootमहर्षि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति (3rd/तृतीया), बहुवचन

Narrative voice within Revā-khaṇḍa

Tirtha: Revā-tīrtha (specific tīrtha unnamed here)

Type: ghat

Listener: null

Scene: A sacred river-ford on the Revā: a serene pilgrim relinquishes the body on the bank; devas descend with garlands while maharṣis stand in reverent assembly, offering blessings; the river glows with tīrtha-tejas.

D
Devas
M
Maharṣis

FAQs

The Purāṇic tīrtha is portrayed as a liminal sacred space where departure from life becomes spiritually auspicious and leads to divine honor.

The verse refers to “that tīrtha” in the ongoing Revā-khaṇḍa narration; the precise tīrtha name is supplied by the surrounding passage.

No explicit rite is prescribed here; it states the fruit (phala) of leaving the body at the tīrtha.