Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 3

कल्पक्षये ततः पूर्णे क्रीडित्वा च इहागतः । आवियोगेन तिष्ठेत पूज्यमानः शतं समाः

kalpakṣaye tataḥ pūrṇe krīḍitvā ca ihāgataḥ | āviyogena tiṣṭheta pūjyamānaḥ śataṃ samāḥ

“ครั้นกัลปะสิ้นสุดและครบถ้วนแล้ว เขาเสวยความรื่นรมย์อยู่ที่นั่นก่อน แล้วจึงกลับมายังที่นี่; และดำรงอยู่โดยปราศจากความพรากจาก อยู่ครบหนึ่งร้อยปี เป็นที่สักการะของคนทั้งปวง”

कल्पक्षयेat the end of the aeon
कल्पक्षये:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकल्प + क्षय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कल्पस्य क्षये)
ततःthen/thereafter
ततः:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण
पूर्णेwhen (it is) complete
पूर्णे:
Adhikarana (अधिकरण) (as qualifier)
TypeAdjective
Rootपूर्ण (कृदन्त-प्रातिपदिक; पॄ (धातु))
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; भूतकृदन्त ‘पूर्ण’ — कल्पक्षये इत्यस्य विशेषणम् (when completed)
क्रीडित्वाhaving sported/played
क्रीडित्वा:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootक्रीड् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund)
and
:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय-निपात (conjunction)
इहhere
इह:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक-क्रियाविशेषण
आगतःhaving come
आगतः:
Karta (कर्ता) (as qualifier/implicit subject)
TypeAdjective
Rootआ + गम् (धातु) → आगत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; भूतकृदन्त (past participle) — कर्तरि प्रयोगः (one who has come)
आवियोगेनby (means of) separation/absence
आवियोगेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootआ + वियोग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण/हेतु-भावः
तिष्ठेतshould remain
तिष्ठेत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
पूज्यमानःbeing worshipped
पूज्यमानः:
Karta (कर्ता) (as qualifier/implicit subject)
TypeAdjective
Rootपूज् (धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; वर्तमानकृदन्त (present passive participle) — ‘being worshipped’
शतम्a hundred
शतम्:
Karma (कर्म) (measure)
TypeAdjective
Rootशत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; संख्याविशेषणम् (समाः इति विशेष्यस्य)
समाःyears
समाः:
Karma (कर्म) (duration)
TypeNoun
Rootसम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन; काल-परिमाण (duration)

Mārkaṇḍeya (contextual continuation)

Tirtha: Trilocana-tīrtha (implied as the cause of this fruit)

Type: kshetra

Listener: Rājendra

Scene: A visionary tableau: the devotee enjoys in Rudra-loka until the cosmic dissolution; after renewal, he returns to earth and lives honored for a hundred years.

K
kalpa (aeon)

FAQs

Purāṇic tīrtha-mahātmya often frames merit across cosmic time, promising enduring honor and auspicious continuity.

The merit statement continues the Trilocana Tīrtha context of Adhyāya 117.

No new rite is added here; it functions as a fruit-of-practice (phalaśruti) statement for the earlier snāna and Śiva-worship.