Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 3

ईश्वर उवाच । शृणु देवि परं गुह्यं नाख्यातं कस्यचिन्मया । रेवायाश्चोत्तरे कूले तीर्थं परमशोभनम् । भ्रूणहत्याहरं देवि कामदं पुत्रवर्धनम्

īśvara uvāca | śṛṇu devi paraṃ guhyaṃ nākhyātaṃ kasyacinmayā | revāyāścottare kūle tīrthaṃ paramaśobhanam | bhrūṇahatyāharaṃ devi kāmadaṃ putravardhanam

พระอีศวรตรัสว่า: “จงฟังเถิด โอ้เทวี ความลับสูงสุดนี้ ซึ่งเราไม่เคยบอกแก่ผู้ใดเลย ณ ฝั่งเหนือแห่งแม่น้ำเรวา มีตีรถะอันงดงามยิ่ง; โอ้เทวี ที่นั้นลบล้างบาปแห่งการฆ่าทารกในครรภ์ ประทานสิ่งปรารถนา และเพิ่มพูนบุตรหลาน”

ईश्वरःĪśvara (Lord Śiva)
ईश्वरः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
शृणुlisten
शृणु:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
देविO goddess
देवि:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन (Singular)
परम्supreme
परम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन (Singular); विशेषणम्
गुह्यम्secret
गुह्यम्:
Karma (कर्म/Object; thing to be told)
TypeAdjective
Rootगुह्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन (Singular); विशेषणम्
not
:
Negation (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय, निषेध-निपात (negation particle)
आख्यातम्told/declared
आख्यातम्:
Karma (कर्म; 'told' as predicate of 'guhyam')
TypeVerb
Rootआ-ख्या (धातु) + त (कृत् प्रत्यय)
Formभूतकृत्/क्त (Past Passive Participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन (Singular); उपसर्ग: आ-
कस्यचित्to anyone
कस्यचित्:
Sampradana (सम्प्रदान/Recipient)
TypeNoun
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसक, चतुर्थी-विभक्ति (Dative), एकवचन (Singular); अनिश्चित (indefinite)
मयाby me
मया:
Karana (करण; agent in passive)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तम-पुरुष सर्वनाम, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन (Singular)
रेवायाःof the Revā (Narmadā)
रेवायाः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootरेवा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन (Singular)
and
:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय (conjunction)
उत्तरेon the northern
उत्तरे:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeAdjective
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन (Singular); विशेषणम्
कूलेbank
कूले:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootकूल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन (Singular)
तीर्थम्a sacred ford/pilgrimage place
तीर्थम्:
Karma/Predicate-noun (कर्म/विधेय)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन (Singular)
परमशोभनम्most splendid
परमशोभनम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरम-शोभन (प्रातिपदिक; परम + शोभन)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन (Singular); विशेषणम्
भ्रूणहत्याof embryo-killing (sin)
भ्रूणहत्या:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभ्रूण-हत्या (प्रातिपदिक; भ्रूण + हत्या)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन (Singular) [समासपूर्वपद]
हरम्removing/destroying
हरम्:
Visheshana (विशेषण; of tīrtha)
TypeAdjective
Rootहर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन (Singular); विशेषणम्
देविO goddess
देवि:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन (Singular)
कामदम्wish-granting
कामदम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकामद (प्रातिपदिक; काम + द)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन (Singular); विशेषणम्
पुत्रवर्धनम्increasing progeny
पुत्रवर्धनम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुत्र-वर्धन (प्रातिपदिक; पुत्र + वर्धन)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन (Singular); विशेषणम्

Śiva (Īśvara)

Type: ghat

Listener: Devī (Pārvatī/Gaurī)

Scene: Śiva speaks to Devī, pointing toward a luminous ford on the Revā’s north bank; the river glows, with pilgrims bathing and offering water, while a subtle aura suggests sin-destruction and blessing of children.

Ś
Śiva (Īśvara)
P
Pārvatī (Devī)
R
Revā (Narmadā)

FAQs

Pilgrimage to a divinely sanctioned tīrtha on the Revā is presented as a powerful means of purification and life-blessing grace.

A “most splendid tīrtha” on the northern bank of the Revā (Narmadā); the precise name is expected in the subsequent narrative.

The verse implies tīrtha-sevā (pilgrimage/approach) for purification and boons, though it does not specify snāna or dāna here.