Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 69

ते वञ्चिताः पङ्गुजडान्धभूता लोकेषु मर्त्याः पशुभिश्च तुल्याः । ये नाश्रिता रुद्रशरीरभूतां सोपानपङ्क्तिं त्रिदिवस्य रेवाम्

te vañcitāḥ paṅgujaḍāndhabhūtā lokeṣu martyāḥ paśubhiśca tulyāḥ | ye nāśritā rudraśarīrabhūtāṃ sopānapaṅktiṃ tridivasya revām

ปวงมนุษย์ผู้ไม่เข้าพึ่งเรวา—อันเป็นกายแท้ของพระรุทระ เป็นแนวบันไดสู่ไตรทิพย์—ย่อมถูกลวงในโลกทั้งหลาย กลายเป็นง่อย ทึบ และบอด เสมอด้วยสัตว์เดรัจฉาน

तेthey
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम)
Formप्रथमा (1), बहुवचन; सर्वनाम
वञ्चिताःdeceived/cheated
वञ्चिताः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवञ्च् (धातु) → वञ्चित (कृदन्त, क्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; विशेषण
पङ्गुजडान्धभूताःbecome like lame, dull, and blind
पङ्गुजडान्धभूताः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपङ्गु + जड + अन्ध + भूत (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; कर्मधारय-समास (पङ्गुश्च जडश्च अन्धश्च इव भूताः)
लोकेषुin the worlds
लोकेषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7), बहुवचन
मर्त्याःmortals
मर्त्याः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन
पशुभिःwith animals
पशुभिः:
Upamana (Standard of comparison/उपमान)
TypeNoun
Rootपशु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
तुल्याःequal, comparable
तुल्याः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतुल्य (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; विशेषण; उपमान-सम्बन्धे (equal to)
येwho
ये:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम)
Formप्रथमा (1), बहुवचन; सम्बन्धबोधक सर्वनाम (relative pronoun)
not
:
Nishedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation)
आश्रिताःhaving resorted to
आश्रिताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootआ + श्रि (धातु) → आश्रित (कृदन्त, क्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; विशेषण (ये)
रुद्रशरीरभूताम्which is Rudra’s very body
रुद्रशरीरभूताम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootरुद्र + शरीर + भूत (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; विशेषण (रेवाम्); षष्ठी-तत्पुरुष (रुद्रस्य शरीरम् इव/रुद्रस्य शरीरभूता)
सोपानपङ्क्तिम्the row of steps (stairway)
सोपानपङ्क्तिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसोपान + पङ्क्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (सोपानानां पङ्क्तिः)
त्रिदिवस्यof heaven
त्रिदिवस्य:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootत्रिदिव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन
रेवाम्Revā (Narmadā)
रेवाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootरेवा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced)

R
Revā (Narmadā)
R
Rudra (Śiva)
T
Tridiva (Heaven)

FAQs

Neglect of a supreme tīrtha is framed as spiritual blindness; refuge in Revā is portrayed as a direct ascent toward higher worlds.

Revā (Narmadā), explicitly identified as Rudra’s embodied sacred presence and a ‘stairway’ to heaven.

Āśraya (taking refuge/resorting) in Revā—pilgrimage, residence, and reverent dependence on the river’s sanctity.