Mantra 17
Rishi: Traditionally associated with the late Vājasaneyin/Īśā-upaniṣadic transmission (often linked in reception to Yājñavalkya).
Devata: Āditya / Puruṣa / Brahman (solar Puruṣa as the locus of Brahman).
Chandas: Mixed/prose-upaniṣadic cadence (not a strict classical chandas); treated liturgically as a mantra-unit.
Samhita Patha (Devanagari)
हि॒र॒ण्मये॑न॒ पात्रे॑ण स॒त्यस्यापि॑हितं॒ मुख॑म् । यो॒ऽसावा॑दि॒त्ये पुरु॑ष॒: सोऽसाव॒हम् । ओ३म् खं ब्रह्म॑
Transliteration
hiraṇmayena pātreṇa satyasyāpihitaṃ mukham | yo ’sāv āditye puruṣaḥ so ’sāv aham | oṃ³ kham brahmā́
Translation
พระพักตร์แห่งสัจจะถูกปกปิดไว้ด้วยภาชนะทองคำ บุรุษ (Puruṣa) ผู้สถิตอยู่ ณ ดวงอาทิตย์เบื้องโน้น—ผู้นั้นแลคือข้าพเจ้า โอม: อากาศว่างคือพรหมัน (Brahman)
Padapatha (Word Analysis)
हि॒र॒ण्मये॑न । पात्रे॑ण । स॒त्यस्य॑ । अ॒पि॑हितम् । मुख॑म् । यः । अ॒सौ । आ॒दि॒त्ये । पुरु॑षः । सः । अ॒सौ । अ॒हम् । ओम् । खम् । ब्रह्म॑
Word by Word
हिरण्मयेनby/with the golden
हिरण्मयेन:
विशेषण (करण-सम्बन्धः) / करण
TypeAdjective
Rootहिरण्मय (प्रातिपदिक; हिरण्य + मयट्) अथवा हिरण्मय
पात्रेणby/with the vessel
पात्रेण:
करण
TypeNoun
Rootपात्र (प्रातिपदिक)
सत्यस्यof truth
सत्यस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
अपिहितम्covered/hidden
अपिहितम्:
कर्मणि-भावः (मुखम् इत्यस्य अवस्था)
TypeParticiple (past passive)
Rootअपि-धा (धातु) → अपिहित (क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त)
मुखम्the face/opening
मुखम्:
कर्तृ/आश्रय (वर्ण्य-वस्तु)
TypeNoun
Rootमुख (प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
कर्तृ (सम्बन्ध-वाक्ये)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
असौthat (yonder)
असौ:
कर्तृ/निर्देश
TypePronoun
Rootअसद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आदित्येin the Sun (Āditya)
आदित्ये:
अधिकारण
TypeNoun
Rootआदित्य (प्रातिपदिक)
पुरुषःthe Person
पुरुषः:
कर्तृ (अस्ति-लोपे)
TypeNoun
Rootपुरुष (प्रातिपदिक)
सःhe
सः:
कर्तृ/निर्देश
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
असौthat (yonder)
असौ:
कर्तृ/निर्देश
TypePronoun
Rootअदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अहम्I
अहम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअहम् (अस्मद्-सर्वनाम)
ओम्Om
ओम्:
सम्बोधन/मङ्गल-उच्चारण
TypeIndeclinable
Rootओम् (प्रणव)
खम्space/ether
खम्:
समानााधिकरण (ब्रह्म इत्यनेन)
TypeNoun
Rootख (प्रातिपदिक; ‘आकाश/शून्य’)
ब्रह्मBrahman (the Absolute)
ब्रह्म:
समानााधिकरण (खम् इत्यनेन)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
Ā
Āditya (Sūrya)P
PuruṣaB
Brahman (Khāṃ Brahma)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes