Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 43

Rishi: Ṛgvedic provenance (Savitar hymn-stratum).
Devata: Savitar
Chandas: Triṣṭubh (probable; requires metrical verification).

आ कृ॒ष्णेन॒ रज॑सा॒ वर्त॑मानो निवे॒शय॑न्न॒मृतं॒ मर्त्यं॑ च । हि॒र॒ण्यये॑न सवि॒ता रथे॒ना दे॒वो या॑ति॒ भुव॑नानि॒ पश्य॑न्

ā́ kṛṣṇéna rájasā vártamāno niveśáyann amṛ́taṃ mártyaṃ ca | hiraṇyáyena savitā́ rathénā devó yāti bhúvanāni páśyan

พระองค์เสด็จดำเนินไปท่ามกลางธุลีอันมืดมัว ทรงจัดวางทั้งผู้เป็นอมตะและผู้เป็นมรรตัย; ด้วยราชรถทองคำ พระสวิตฤ (Savitar) เทพเจ้าเสด็จไป ทอดพระเนตรสรรพโลกทั้งหลาย.

आ । कृष्णेन । रजसा । वर्तमानः । निवेशयन् । अमृतम् । मर्त्यम् । च । हिरण्ययेन । सविता । रथेन । देवः । याति । भुवनानि । पश्यन्

towards, forth
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग)
कृष्णेनwith/by the dark
कृष्णेन:
Karaṇa
TypeAdjective
Rootकृष्ण (प्रातिपदिक)
रजसाwith dust; with the (dark) space/atmospheric gloom
रजसा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootरजस् (प्रातिपदिक)
वर्तमानःmoving, proceeding
वर्तमानः:
Kartā
TypeVerb
Rootवृत् (धातु) → वर्तमान (शतृ-प्रत्यय, वर्तमानकालिक कर्तरि कृदन्त)
निवेशयन्causing to enter/settle; placing
निवेशयन्:
Kartā
TypeVerb
Rootनि + विश् (धातु) → निवेशय (णिच्) → निवेशयन् (शतृ)
अमृतम्the immortal (divine)
अमृतम्:
Karma
TypeNoun
Rootअमृत (प्रातिपदिक)
मर्त्यम्the mortal
मर्त्यम्:
Karma
TypeNoun/Adjective
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
हिरण्ययेनwith the golden
हिरण्ययेन:
Karaṇa
TypeAdjective
Rootहिरण्यय (प्रातिपदिक)
सविताSavitar (the impeller, Sun-deity)
सविता:
Kartā
TypeNoun
Rootसवितृ (प्रातिपदिक)
रथेनby/with a chariot
रथेन:
Karaṇa
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
देवःthe god
देवः:
Kartā
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
यातिgoes
याति:
TypeVerb
Rootया (धातु)
भुवनानिthe worlds, beings/realms
भुवनानि:
Karma
TypeNoun
Rootभुवन (प्रातिपदिक)
पश्यन्seeing, beholding
पश्यन्:
Kartā
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) → पश्य (लट्-प्रत्ययाधारित वर्तमान कृदन्त शतृ)
S
Savitṛ (Savitar)