Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Rishi: Traditionally ascribed within the Prajāpati-hymn complex (often treated as anonymous/ādi in ritual collections; later tradition associates such cosmogonic material with Prajāpati/Āditya seers)
Devata: Prajāpati (with implicit bandhu to the Yajña and the altar)
Chandas: Triṣṭubh (dominant cadence in this anuvāka)

यस्मा॑ज्जा॒तं न पु॒रा किं चनै॒व य आ॑ब॒भूव॒ भुव॑नानि॒ विश्वा॑ । प्र॒जाप॑तिः प्र॒जया॑ सᳪररा॒णस्त्रीणि॒ ज्योती॑ᳪषि सचते॒ स षो॑ड॒शी

yasmā́j jātaṃ na purā́ kiṃ canaivá ya ābabhū́va bhúvanāni víśvā | prajā́patiḥ prajā́yā saṃrarāṇás trī́ṇi jyótīṃṣi sacate sá ṣoḍaśī́

เมื่อท่านบังเกิด จากท่านนั้นก่อนหน้านี้หาได้มีสิ่งใดไม่; ต่อมาท่านได้เป็นโลกทั้งปวงนี้. ปรชาปติ (Prajāpati) ผู้ปีติยินดีกับหมู่ประชาและวงศ์วาน ยึดประสานกับแสงทั้งสาม; ท่านนั้นคือองค์ที่สิบหก.

यस्मात् । जातम् । न । पुरा । किम् । चन । एव । यः । आबभूव । भुवनानि । विश्वा । प्रजापतिः । प्रजया । सं-रराणः । त्रीणि । ज्योतींषि । सचते । सः । षोडशी ।

यस्मात्from whom
यस्मात्:
अपादान
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
जातम्born; produced
जातम्:
कर्म
TypeParticiple (Adjective/Noun)
Root√जन् (जनने) → जात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
not
:
TypeIndeclinable
Root
पुराformerly; before
पुरा:
अधिकरण
TypeIndeclinable
Rootपुरा
किम्anything
किम्:
कर्म
TypePronoun
Rootकिम् (सर्व/प्रश्न-प्रातिपदिक)
चनeven; at all
चन:
TypeIndeclinable
Rootचन
एवindeed; just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
यःwho
यः:
कर्ता
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आबभूवhas come into being; has arisen
आबभूव:
कर्ता
TypeVerb
Root√भू (भवने) with आ-; लिट्
भुवनानिworlds; beings; realms
भुवनानि:
कर्म
TypeNoun
Rootभुवन (प्रातिपदिक; from √भू)
विश्वाall
विश्वा:
कर्म
TypeAdjective
Rootविश्व (सर्व)
प्रजापतिःPrajāpati (Lord of creatures)
प्रजापतिः:
कर्ता
TypeNoun
Rootप्रजापति (प्रातिपदिक)
प्रजयाby/with progeny; by creation
प्रजया:
करण
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
संरराणःdelighting/consorting together; being in union
संरराणः:
कर्ता
TypeParticiple
Root√र (रमणे/रतेः) with सम्-; संरराण (कृदन्त)
त्रीणिthree
त्रीणि:
कर्म
TypeNumeral (Adjective)
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
ज्योतींषिlights; luminaries
ज्योतींषि:
कर्म
TypeNoun
Rootज्योतिस् (प्रातिपदिक)
सचतेassociates with; attends; is joined to
सचते:
कर्ता
TypeVerb
Root√सच् (समवाये/सेवने)
सःhe
सः:
कर्ता
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
षोडशीthe sixteenth; (the) Ṣoḍaśī
षोडशी:
सम्बन्ध/विशेषण
TypeAdjective/Noun
Rootषोडशिन्/षोडशी (संख्या-प्रातिपदिक)
P
Prajāpati
T
Three Lights (trīṇi jyotīṃṣi)