Mantra 34
Rishi: Vājasaneyin Aśvamedha tradition (school attribution)
Devata: Devāḥ (collectively), with Agni as the cooking agent in the background
Chandas: Irregular ritual verse (Aśvamedha mantric diction)
Samhita Patha (Devanagari)
यत्ते॒ गात्रा॑द॒ग्निना॑ प॒च्यमा॑नाद॒भि शूलं॒ निह॑तस्याव॒धाव॑ति । मा तद्भूम्या॒माश्रि॑ष॒न्मा तृणे॑षु दे॒वेभ्य॒स्तदु॒शद्भ्यो॑ रा॒तम॑स्तु
Transliteration
yát te gā́trād agnínā pacyámānād abhí śū́laṃ níhatasya avadhā́vati | mā́ tád bhū́myām ā́śriṣan mā́ tŕ̥ṇeṣu devébhyaḥ tád uśádbhyo rā́tam astu
Translation
What from thy body, as it is cooked by Agni, drippeth down upon the spit of the slain,—let not that cleave to the earth, nor to the grasses: let it be a gift unto the gods that desire it.
Padapatha (Word Analysis)
यत् । ते । गात्रात् । अग्निना । पच्यमानात् । अभि । शूलम् । निहतस्य । अवधावति । मा । तत् । भूम्याम् । आश्रिषत् । मा । तृणेषु । देवेभ्यः । तत् । उशद्भ्यः । रातम् । अस्तु ।
Word by Word
यत्that which
यत्:
Karma (सम्बन्धित-वस्तु)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / यद्-शब्द
तेof you/your
ते:
Sambandha (सम्बन्ध/अधिकार)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
गात्रात्from the limb/body
गात्रात्:
Apādāna
TypeNoun
Rootगात्र (प्रातिपदिक)
अग्निनाby fire
अग्निना:
Karaṇa
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
पच्यमानात्from (it) being cooked/burnt
पच्यमानात्:
Apādāna
TypeParticiple
Rootपच् (धातु) → पच्यमान (वर्तमान-कृदन्त, कर्मणि)
अभिtowards, upon
अभि:
Upapada (दिशा/अभिमुखता)
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
शूलम्a spike/impaling pain (stake)
शूलम्:
Karma
TypeNoun
Rootशूल (प्रातिपदिक)
निहतस्यof the struck down/impaled
निहतस्य:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्धः ‘of the struck/impaled’)
TypeParticiple
Rootनि-हन् (धातु) → निहत (भूतकृदन्त)
अवधौat the boundary/limit
अवधौ:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootअवधि (प्रातिपदिक)
इतिthus
इति:
(वाक्य-समाप्ति/उद्धरण-चिह्न)
TypeIndeclinable
Rootइति (निपात)
माdo not
मा:
(निषेध)
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध-निपात)
तत्that
तत्:
Karma (निषेध्य-वस्तु)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
भूम्याम्on the ground
भूम्याम्:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
आश्रिषत्may it not resort/adhere
आश्रिषत्:
Kriyā
TypeVerb
Rootआ-श्रि/श्रय् (धातु) → आश्रिषत् (लुङ्/आर्ष-रूपम्; injunctive/aorist-like 3rd sg.)
माnor/and do not
मा:
(निषेध)
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध-निपात)
तृणेषुin the grasses
तृणेषु:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootतृण (प्रातिपदिक)
देवेभ्यःto the gods
देवेभ्यः:
Sampradāna
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
तत्that
तत्:
Karma/Pratipādya
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
उशद्भ्यःto the desiring (ones)
उशद्भ्यः:
Sampradāna
TypeParticiple
Rootवश्/उश् (धातु ‘to desire’) → उशत् (वर्तमान-कृदन्त)
रातम्a gift; given (thing)
रातम्:
Karma/Pratipādya
TypeParticiple
Rootरा (धातु ‘to give’) → रात (भूतकृदन्त; ‘given’) / वा ‘रात’ (प्रातिपदिक)
अस्तुlet it be
अस्तु:
Kriyā
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Entities Mentioned
A
AgniD
Devāḥ (collectively)P
Pṛthivī (Earth)O
Oṣadhi/Tṛṇa (grasses, plants)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes