Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Rishi: Vedic tradition (Indraic/solar yoking material)
Devata: Indra (via harī) / Āditya (by solar parallelism)
Chandas: Triṣṭubh (by RV parallel identification; confirm in metrical apparatus)

यु॒ञ्जन्त्य॑स्य॒ काम्या॒ हरी॒ विप॑क्षसा॒ रथे॑ । शोणा॑ धृ॒ष्णू नृ॒साह॑सा

yuñjánty asya kāmyā́ hárī vípakṣasā rathé | śóṇā dhṛṣṇū́ nṛsā́hasā

เขาทั้งหลายเทียมเพื่อเขา ม้าสองตัวอันเป็นที่ปรารถนา (หริ, hari) ผู้มีสีอ่าว ผู้มีสีข้างกว้าง เข้ากับรถศึก—แดงเรื่อ กล้าหาญ มีฤทธิ์เดชปราบมนุษย์

यु॒ञ्जन्ति॑ । अ॒स्य॒ । काम्याः॑ । हरी॑ । विप॑क्षसा । रथे॑ । शोणाः॑ । धृ॒ष्णू इति॑ । नृ॒साह॑सा

युञ्जन्तिthey yoke / harness
युञ्जन्ति:
Kriyā (मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Rootयुज् (युजँ)
अस्यof him / of this (one)
अस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘of him/it’
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → अस्य
काम्याःdesirable (ones) / wish-granting
काम्याः:
Kartā (युञ्जन्ति का कर्ता)
TypeAdjective
Rootकाम्य (कृदन्त/विशेषण-प्रातिपदिक; √कम्/काम ‘desire’ से)
हरीthe two bay horses
हरी:
Karma (युञ्जन्ति का कर्म)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
विपक्षसाwith (their) wings / with side-feathers
विपक्षसा:
Karaṇa (करण/साधन) अथवा विशेषण-भावेन
TypeNoun
Rootवि-पक्षस् (प्रातिपदिक) + तृतीया एकवचन (विपक्षसा)
रथेon/in the chariot
रथे:
Adhikaraṇa (अधिकरण) — स्थान
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
शोणाःruddy / red
शोणाः:
Kartā (अन्त्य-पादे निहित विशेषण; ‘they’ के लिए)
TypeAdjective
Rootशोण (विशेषण-प्रातिपदिक)
धृष्णूbold, impetuous (two)
धृष्णू:
विशेषण (हरी के लिए)
TypeAdjective
Rootधृष्णु (विशेषण-प्रातिपदिक)
नृसाहसाman-conquering / of heroic might (two)
नृसाहसा:
विशेषण (हरी के लिए)
TypeAdjective
Rootनृ-साहस (समास-प्रातिपदिक; नृ ‘man’ + साहस ‘might/force’) → नृसाहसा
I
Indra
H
Harī (Indra’s two bay steeds)
Ā
Āditya / Solar power (parallel motif)