Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 53

Rishi: Yājñavalkya-tradition (school attribution)
Devata: Aśvinau, Sarasvatī, Indra (with vaṣaṭ as operative liturgical force)
Chandas: Yajus/prose-formula

दे॒वा दे॒वानां॑ भि॒षजा॒ होता॑रा॒विन्द्र॑म॒श्विना॑ । व॒ष॒ट्का॒रै॒: सर॑स्वती॒ त्विषिं॒ न हृद॑ये म॒तिᳪ होतृ॑भ्यां दधुरिन्द्रि॒यं व॑सु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य व्यन्तु॒ यज॑

devā́ devā́nāṃ bhiṣájā hótārāv índram aśvínā | vaṣaṭkā́raiḥ sárasvatī tvíṣiṃ ná hṛ́daye matíṃ hótr̥bhyāṃ dadhur indríyaṃ vasuváne vasudhèyasyá vyantu yája

เหล่าเทพผู้เป็นเทพแห่งเทพทั้งหลาย เป็นแพทย์ เป็นโหตฤสององค์ (Hotṛ)—คืออัศวินคู่ (Aśvin) เพื่ออินทรา. พร้อมด้วยเสียงวษฏ์ (vaṣaṭ) สรัสวตี (Sarasvatī) (รับสนอง). ดุจความรุ่งเรืองเป็นความคิด (mati) ในดวงใจ โหตฤทั้งสองได้ประทานพลังอินทรียะ (indriya) แก่อินทรา. เพื่อการได้มาซึ่งทรัพย์ (vasuvana) เพื่อการสั่งสมขุมทรัพย์ (vasudheya) ขอให้ท่านทั้งหลายแผ่ขยายสิ่งนั้นออกไป; ท่านจงบูชายัญเถิด (yaja)!

दे॒वा । दे॒वानाम् । भि॒षजा॑ । होता॑रौ । इन्द्र॑म् । अ॒श्विना॑ । व॒ष॒ट्का॒रैः । सर॑स्वती । त्विषि॑म् । न । हृद॑ये । म॒तिम् । होतृ॑भ्याम् । दधुः । इ॒न्द्रि॒यम् । व॒सु॒वने॑ । व॒सु॒धेय॑स्य । व्यन्तु॑ । यज॑

देवाःthe gods
देवाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootदेव
भिषजाas/with the physician (healer)
भिषजा:
करण
TypeNoun
Rootभिषज्
होतारौthe two Hotṛ-priests / invokers
होतारौ:
कर्तृ
TypeNoun
Rootहोतृ
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्र
अश्विनाthe two Aśvins
अश्विना:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअश्विन्
वषट्कारैःwith the vaṣaṭ-calls
वषट्कारैः:
करण
TypeNoun
Rootवषट्कार
सरस्वतीSarasvatī
सरस्वती:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसरस्वती
त्विषिम्splendour, brilliance
त्विषिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootत्विषि
not
:
TypeIndeclinable
Root
हृदयेin the heart
हृदये:
अधिकरण
TypeNoun
Rootहृदय
मतिम्thought, intention
मतिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootमति
होतृभ्याम्by/with the two Hotṛs
होतृभ्याम्:
करण
TypeNoun
Rootहोतृ
दधुःthey placed, they put
दधुः:
क्रिया
TypeVerb
Rootधा (डुधाञ्)
इन्द्रियम्vigour, power
इन्द्रियम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्रिय
वसुवनेin the winning of wealth
वसुवने:
अधिकरण
TypeNoun
Rootवसुवन
वसुधेयस्यof the bestowal of wealth
वसुधेयस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootवसुधेय
व्यन्तुlet them enjoy/distribute; let them partake
व्यन्तु:
क्रिया
TypeVerb
Rootवि + अ (अद्/अत्ति) — वैदिक प्रयोग
यजsacrifice! worship!
यज:
क्रिया
TypeVerb
Rootयज्
A
Aśvinau
I
Indra
S
Sarasvatī
V
Vaṣaṭ (liturgical force)