Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 20

Rishi: Yājñavalkya-tradition (school attribution)
Devata: Tvaṣṭṛ; Indrāgnī; Chandas (Dvipadā) as operative power
Chandas: Dvipadā (explicitly stated)

त्वष्टा॑ तु॒रीपो॒ अद्भु॑त इन्द्रा॒ग्नी पु॑ष्टि॒वर्ध॑ना । द्विप॑दा॒ छन्द॑ इन्द्रि॒यमु॒क्षा गौ॒र्न वयो॑ दधुः

tváṣṭā turī́po ádbhuta indrāgnī́ puṣṭivárdhanā | dvipádā chánda indriyám ukṣā́ gaúr ná váyo dadhúḥ

ตวษฏฤ (Tvaṣṭṛ) ผู้พุ่งพลัน ผู้พิสดาร; อินทระและอัคนี (Indra-Agni) ผู้เพิ่มพูนความหล่อเลี้ยง. ทวิปทา (Dvipadā) เป็นฉันทลักษณ์; เขาทั้งหลายได้สถาปนาพลัง—ดุจโคเพศผู้ ดุจโคเพศเมีย ได้วางไว้ซึ่งแก่นแห่งชีวิต.

त्वष्टा॑ । तु॒रीपः॑ । अद्भु॑तः । इन्द्रा॒ग्नी इति॑ । पु॒ष्टि॒वर्ध॑ना । द्विप॑दा । छन्दः॑ । इन्द्रि॒यम् । उ॒क्षा । गौः । न । वयः॑ । दधुः

त्वष्टाTvaṣṭṛ (the divine artisan)
त्वष्टा:
Kartā
TypeNoun
Rootत्वष्टृ (प्रातिपदिक)
तुरीपःswift/impetuous (epithet)
तुरीपः:
Kartā
TypeAdjective
Rootतुरीप (प्रातिपदिक)
अद्भुतःwonderful, marvelous
अद्भुतः:
Kartā
TypeAdjective
Rootअद्भुत (प्रातिपदिक)
इन्द्राग्नीIndra and Agni
इन्द्राग्नी:
Kartā
TypeNoun
Rootइन्द्र + अग्नि (समास-प्रातिपदिक)
पुष्टिवर्धनाincreasing nourishment/prosperity
पुष्टिवर्धना:
Kartā
TypeAdjective
Rootपुष्टि + वर्धन (समास-प्रातिपदिक)
द्विपदाtwo-footed; of two pādas
द्विपदा:
Kartā
TypeAdjective
Rootद्वि + पद (समास-प्रातिपदिक)
छन्दःmetre
छन्दः:
Kartā
TypeNoun
Rootछन्दस् (प्रातिपदिक)
इन्द्रियम्vigor, power; sense-faculty
इन्द्रियम्:
Karma
TypeNoun
Rootइन्द्रिय (प्रातिपदिक)
उक्षाbull
उक्षा:
Kartā
TypeNoun
Rootउक्षन् (प्रातिपदिक)
गौःcow
गौः:
Kartā
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
like/as (here: ‘as’ in comparison)
:
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
वयःvital strength; vigor (lit. life/age)
वयः:
Karma
TypeNoun
Rootवयस् (प्रातिपदिक)
दधुःthey have placed/put; they have bestowed
दधुः:
TypeVerb
Rootधा (धातु)
T
Tvaṣṭṛ
I
Indra–Agni (Indrāgnī)
C
Chandas: Dvipadā