Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 54

Rishi: Traditionally connected with Yājñavalkya’s transmission of the Vājasaneyin corpus (Śatarudriya section)
Devata: Rudrāḥ (the Rudra-hosts) / Rudra as many-formed
Chandas: Mixed/prose-like yajus-formula with anuṣṭubh-like cadence in parts (liturgically treated as yajus)

असं॑ख्याता स॒हस्रा॑णि॒ ये रु॒द्रा अधि॒ भूम्या॑म् । तेषा॑ᳪ सहस्रयोज॒नेऽव॒ धन्वा॑नि तन्मसि

a̱saṃkhyā́tā sahásrāṇi yé rudrā́ ádhi bhū́myām | téṣāṃ sahasrayojané’vá dhánvāni tánmasi

รูทรา (Rudra) ผู้สถิตอยู่บนแผ่นดิน มีเป็นพัน ๆ นับประมาณมิได้; ขอท่านจงให้คันธนูของเขาทั้งหลายวางลง ณ ที่ห่างจากที่นี่หนึ่งพันโยชนะ (yojana).

अ-सं॑ख्याताḥ । स॒हस्रा॑णि । ये । रु॒द्राः । अधि॑ । भूम्या॑म् । तेषा॑म् । स॒हस्र-यो॒ज॒ने । अव॒ । धन्वा॑नि । तत् । म॒सि ।

असंख्याताcountless
असंख्याता:
Kartā (सहस्राणि-समूहस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootअसंख्यात (प्रा. < संख्यā- ‘गणना’ + अ-निषेध; कृदन्त-भाव)
सहस्राणिthousands
सहस्राणि:
Kartā
TypeNoun
Rootसहस्र (प्रातिपदिक)
येwho/which
ये:
Kartā (रुद्राः इत्यस्य विशेषण-सम्बन्धः)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
रुद्राःRudras
रुद्राः:
Kartā
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
अधिupon, on
अधि:
Adhikaraṇa (भूम्याम् इत्यस्य सह)
TypeIndeclinable
Rootअधि (उपसर्ग/उपपद-पूर्वक अव्यय)
भूम्याम्on the earth
भूम्याम्:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
तेषाम्of them
तेषाम्:
सम्बन्ध (Genitive: ‘of them’)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सहस्रयोजनेat/within a thousand yojanas
सहस्रयोजने:
Adhikaraṇa (अव-धन्वानि इत्यस्य परिमाण-देशवाचकः)
TypeNoun (compound) / Locative phrase
Rootसहस्र-योजन (समास: कर्मधारय/तत्पुरुष; ‘a thousand yojanas’)
अवdown/around (as a prefix, indicating extent)
अव:
(उपसर्गभावः) क्रियाविशेषण/दिशा-निर्देश
TypeIndeclinable
Rootअव (उपसर्ग/अव्यय)
धन्वानि(their) bows / bow-places (weapon-bows)
धन्वानि:
Karma (तन्मसि इत्यस्य—‘you touch/seek’ इत्यर्थे लक्ष्य-रूपम्)
TypeNoun
Rootधन्वन्/धन्व (प्रातिपदिक; ‘धनुष्-प्रदेश/मरु/स्थल’)
तत्that (those)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मसिyou touch/you seek (you reach)
मसि:
Kriyā (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Rootमस् (धातु; वैदिकप्रयोगे ‘स्पृश्/अन्वेष्/मृश्’ इत्यर्थ-सम्बन्धः; लट्-रूप)
R
Rudrāḥ (Rudra-hosts)
R
Rudra (many-formed)