Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 47

Rishi: Ṛgvedic Agni-hymn lineage (not uniquely fixed here).
Devata: Agni (Jātavedas)
Chandas: Jagatī/Triṣṭubh mixture (long composite; approximate)

अ॒ग्निᳪ होता॑रं मन्ये॒ दास्व॑न्तं॒ वसु॑ᳪ सू॒नुᳪ सह॑सो जा॒तवे॑दसं॒ विप्रं॒ न जा॒तवे॑दसम् । य ऊ॒र्ध्वया॑ स्वध्व॒रो दे॒वो दे॒वाच्या॑ कृ॒पा । घृ॒तस्य॒ विभ्रा॑ष्टि॒मनु॑ वष्टि शो॒चिषा॒ऽऽजुह्वा॑नस्य स॒र्पिष॑ः

agníṃ hótāraṃ manye dā́svantaṃ vásuṃ sūnúṃ sáhaso jātávedasaṃ vípraṃ na jātávedasam | yá ūrdhvā́yā svadhvaró devó devā́cyā kṛ́pā | ghṛtásya víbhrāṣṭim ánu vaṣṭi śocíṣā''juhvā́nasya sárpiṣaḥ ||

ข้าพเจ้าถือว่า อัคนีเป็นโหตฤ (Hotṛ) ผู้ให้ทาน ผู้เป็นขุมทรัพย์ เป็นบุตรแห่งพลัง (sahas) เป็นชาตเวทัส (Jātavedas) ผู้รู้สิ่งทั้งปวง—แท้จริงเป็นฤๅษีผู้รู้ คือชาตเวทัสนั้นเอง. พระองค์ดำเนินขึ้นสู่เบื้องบน พิธีกรรมถูกต้องสมบูรณ์ เป็นเทพในรูปอันเทพยิ่ง และด้วยเปลวเพลิงทรงติดตามปลายอันระยับของฆฤตะ (ghṛta) คือเนยใส และส่องประกายตามเนยที่หลอมและซัรปิส (sarpis) ของผู้ถวายบูชา

अग्निम् । होतारम् । मन्ये । दास्वन्तम् । वसुम् । सूनुम् । सहसः । जातवेदसम् । विप्रम् । न । जातवेदसम् । यः । ऊर्ध्वया । स्वध्वरः । देवः । देव-अच्या । कृपा । घृतस्य । विभ्राष्टिम् । अनु । वष्टि । शोचिषा । आजुह्वानस्य । सर्पिषः ।

अग्निम्Agni (as the object of thought/praise)
अग्निम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
होतारम्the Hotṛ (invoking priest)
होतारम्:
कर्म
TypeNoun
Rootहोतृ- (प्रातिपदिक)
मन्येI think / I deem
मन्ये:
TypeVerb
Root√मन् (मन्यते)
दास्वन्तम्bounteous, giving
दास्वन्तम्:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदास्वन्त- (√दा ‘to give’ से; कृत्-प्रातिपदिक)
वसुम्good/wealthy; a benefactor
वसुम्:
कर्म (विशेषण)
TypeNoun/Adjective
Rootवसु- (प्रातिपदिक)
सूनुम्son
सूनुम्:
कर्म (विशेषण)
TypeNoun
Rootसूनु- (प्रातिपदिक)
सहसःof might/strength
सहसः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootसहस्- (प्रातिपदिक)
जातवेदसम्Jātavedas (Agni, knower of births/creatures)
जातवेदसम्:
कर्म (विशेषण)
TypeNoun
Rootजातवेदस्- (प्रातिपदिक)
विप्रम्sage, inspired priest
विप्रम्:
कर्म (विशेषण)
TypeNoun/Adjective
Rootविप्र- (प्रातिपदिक)
like, as
:
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
जातवेदसम्Jātavedas
जातवेदसम्:
उपमान (न-युक्त)
TypeNoun
Rootजातवेदस्- (प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ऊर्ध्वयाwith the upward (flame/tongue)
ऊर्ध्वया:
करण
TypeAdjective
Rootऊर्ध्व- (प्रातिपदिक)
स्वध्वरःwhose rite is good/straight; of good sacrifice
स्वध्वरः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्वध्वर- (प्रातिपदिक)
देवःthe god
देवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव- (प्रातिपदिक)
देवाच्याdivine, belonging to the gods
देवाच्या:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदेवाच्/देवाच्य- (प्रातिपदिक; ‘देव-’ + -अच्/अच्य)
कृपा(with) compassion/favor
कृपा:
कर्तृ/भाव (सम्बन्धः—वाक्ये विशेषणवत्)
TypeNoun
Rootकृपा- (प्रातिपदिक)
घृतस्यof ghee
घृतस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootघृत- (प्रातिपदिक)
विभ्राष्टिम्shining beam/flame
विभ्राष्टिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootविभ्राष्टि- (प्रातिपदिक)
अनुalong, after
अनु:
TypeIndeclinable
Rootअनु (अव्यय/उपसर्ग)
वष्टिdesires, seeks
वष्टि:
TypeVerb
Root√वश्/√वष्ट् (वष्टि ‘to desire/seek’)
शोचिषाwith flame/splendor
शोचिषा:
करण
TypeNoun
Rootशोचिस्- (प्रातिपदिक)
towards, unto
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग)
जुह्वानस्यof the offering one (the sacrificer)
जुह्वानस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeParticiple (Adjective)
Rootजुह्वान- (√हु ‘to offer’ से; वर्तमान-कृदन्त)
सर्पिषःof melted butter (sarpis)
सर्पिषः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootसर्पिस्- (प्रातिपदिक)
A
Agni (Jātavedas)
D
Devas (collective)