Mantra 64
Rishi: Yajus formula tradition (not fixed).
Devata: Ukhā (as addressed), with Mitra as stabilising deity.
Chandas: Yajus (prose-like with cadence).
Samhita Patha (Devanagari)
उ॒त्थाय॑ बृह॒ती भ॒वोदु॑ तिष्ठ ध्रु॒वा त्वम् । मित्रै॒तां त॑ उ॒खां परि॑ ददा॒म्यभि॑त्त्या ए॒षा मा भे॑दि
Transliteration
utthā́ya bṛhatī́ bhavódu tiṣṭha dhrúvā tvám | mitráitā́ṃ ta ukhā́ṃ pári dadāmy ábhittyā eṣā́ mā́ bhedi
Translation
จงลุกขึ้นเถิด; จงเป็นผู้ยิ่งใหญ่; โอ้ผู้มั่นคง จงยืนเด่นขึ้น! ข้าพเจ้าพร้อมด้วยมิตร (Mitra) วางอุขา (ukhā) นี้ของท่านล้อมไว้เพื่อมิให้แตกหัก—ขอท่านอย่าได้ปริแตก!
Padapatha (Word Analysis)
उत्थाय । बृहती । भव । उदु । तिष्ठ । ध्रुवा । त्वम् । मित्रा । एताम् । ते । उखाम् । परि । ददामि । अभित्त्यै । एषा । मा । भेदि
Word by Word
उत्थायhaving risen / rising up
उत्थाय:
क्रियाविशेषण (पूर्वक्रिया)
TypeVerb (absolutive)
Rootउत्-स्था (धातु √स्था) → उत्थाय (क्त्वान्त)
बृहतीthe Bṛhatī (metre / the ‘Bṛhatī’ form)
बृहती:
कर्तृ (भव)
TypeNoun (f.)
Rootबृहती (प्रातिपदिक; ‘bṛhat’ से)
भवbecome / be
भव:
मुख्यक्रिया
TypeVerb
Rootभू (धातु √भू)
उदुup! / forth!
उदु:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootउद् (उपसर्ग) + उ (निपात; वैदिक)
तिष्ठstand
तिष्ठ:
मुख्यक्रिया
TypeVerb
Rootस्था (धातु √स्था)
ध्रुवाfirm, steady
ध्रुवा:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective (f.)
Rootध्रुव (प्रातिपदिक)
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ (तिष्ठ/भव)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मित्राwith Mitra
मित्रा:
करण
TypeNoun (m.)
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
एताम्this (f.)
एताम्:
कर्म (ददामि)
TypePronoun (demonstrative)
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेto you
ते:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
उखाम्the ukhā-pot (fire-pan)
उखाम्:
कर्म (ददामि)
TypeNoun (f.)
Rootउखा (प्रातिपदिक)
परिaround / enclosing
परि:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
ददामिI give
ददामि:
मुख्यक्रिया
TypeVerb
Rootदा (धातु √दा ‘to give’)
अभित्त्यैfor unbrokenness / so that it may not break
अभित्त्यै:
प्रयोजन/सम्प्रदान (हेतु-अर्थे)
TypeNoun (f.)
Rootअ-भित्ति (प्रातिपदिक; ‘not breaking’/‘unbrokenness’)
एषाthis (f.)
एषा:
कर्तृ (भेदि)
TypePronoun (demonstrative)
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
माdo not
मा:
क्रियानिषेध
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध-अव्यय)
भेदिbreak / be broken
भेदि:
मुख्यक्रिया
TypeVerb
Rootभिद् (धातु √भिद्)
Entities Mentioned
U
UkhāM
MitraRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes