Previous Verse
Next Verse

Shloka 31

युद्धप्रस्थान-वर्णनम्

Departure to the Battlefield and the Śaiva Overlordship over the Devas

ईश्वर उवाच । वत्सप्रसन्नोऽस्मि हरे यतस्त्वमीशत्वमिच्छन्नपि सत्यवाक्यम् । ब्रूयास्ततस्ते भविता जनेषु साम्यं मया सत्कृतिरप्यलप्थाः

īśvara uvāca | vatsaprasanno'smi hare yatastvamīśatvamicchannapi satyavākyam | brūyāstataste bhavitā janeṣu sāmyaṃ mayā satkṛtirapyalapthāḥ

พระอีศวรตรัสว่า “โอ้บุตรที่รัก โอ้หริ เราพอใจในเจ้า เพราะแม้ปรารถนาอำนาจสูงสุด เจ้ากล่าววาจาสัตย์ ดังนั้นท่ามกลางสรรพสัตว์ เจ้าจักได้ความเสมอภาคกับเรา และจักได้รับเกียรติพร้อมการบูชาด้วยศรัทธา”

īśvaraḥĪśvara (Lord)
īśvaraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootīśvara (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (Masculine), Prathamā vibhakti (Nominative, 1st), Ekavacana (Singular)
uvācasaid
uvāca:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
FormLiṭ lakāra (Perfect), Prathama-puruṣa (3rd person), Ekavacana (Singular), Parasmaipada
vatsa-prasannaḥpleased (with you), dear child
vatsa-prasannaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण) of 'aham' (understood)
TypeAdjective
Rootvatsa (प्रातिपदिक) + prasanna (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (Masculine), Prathamā vibhakti (Nominative, 1st), Ekavacana (Singular); संबोधन-सम्बन्धार्थः (address/affection: 'dear child')
asmiI am
asmi:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootas (धातु)
FormLaṭ lakāra (Present), Uttama-puruṣa (1st person), Ekavacana (Singular), Parasmaipada
hareO Hari
hare:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Roothari (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (Masculine), Sambodhana vibhakti (Vocative), Ekavacana (Singular)
yataḥbecause/since
yataḥ:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootyataḥ (अव्यय)
FormAvyaya; hetu-arthaka (causal conjunction/adverb: 'because/since')
tvamyou
tvam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottvam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormSarvanāma (Pronoun), Madhyama-puruṣa (2nd person), Prathamā vibhakti (Nominative, 1st), Ekavacana (Singular)
īśatvamlordship
īśatvam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootīśatva (प्रातिपदिक)
FormNapुंसakaliṅga (Neuter), Dvitīyā vibhakti (Accusative, 2nd), Ekavacana (Singular)
icchandesiring
icchan:
Karta (कर्ता) (qualifying 'tvam')
TypeVerb
Rootiṣ (धातु)
FormVartamāna-kṛdanta (Present active participle/शतृ), Puṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; Parasmaipada sense
apieven/also
api:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
FormAvyaya; upasarga/particle (emphatic/concessive: 'even/also')
satya-vākyamtruthful speech/true words
satya-vākyam:
Karma (कर्म) (of 'brūyāḥ')
TypeNoun
Rootsatya (प्रातिपदिक) + vākya (प्रातिपदिक)
FormNapुंसakaliṅga (Neuter), Dvitīyā vibhakti (Accusative, 2nd), Ekavacana (Singular)
brūyāḥyou should speak
brūyāḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootbrū (धातु)
FormLiṅ lakāra (Optative/विधिलिङ्), Madhyama-puruṣa (2nd person), Ekavacana (Singular), Parasmaipada
tataḥthen/thereupon
tataḥ:
Kāla/Anukrama (काल/अनुक्रम)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
FormAvyaya; kāla/krama-arthaka (sequence adverb: 'thereupon/then')
teof you/your
te:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormSarvanāma (Pronoun), Ṣaṣṭhī vibhakti (Genitive, 6th), Ekavacana (Singular)
bhavitāwill be / will become
bhavitā:
Kriyā (क्रिया) / Bhāva (भाव)
TypeVerb
Rootbhū (धातु)
FormKṛdanta; bhaviṣyat-kartari (future agent noun/कृदन्त), Puṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; sense: 'will be' (periphrastic future-like)
janeṣuamong people
janeṣu:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootjana (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (Masculine), Saptamī vibhakti (Locative, 7th), Bahuvacana (Plural)
sāmyamequality
sāmyam:
Karma/Prātipadika-artha (कर्म/प्रातिपदिकार्थ) (object/result)
TypeNoun
Rootsāmya (प्रातिपदिक)
FormNapुंसakaliṅga (Neuter), Prathamā/Dvitīyā vibhakti (Nom./Acc., 1st/2nd), Ekavacana (Singular)
mayāby me
mayā:
Karaṇa (करण) / Kartṛ-sahakārī (agent-instrument)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormSarvanāma (Pronoun), Tṛtīyā vibhakti (Instrumental, 3rd), Ekavacana (Singular)
sat-kṛtiḥhonour/respect
sat-kṛtiḥ:
Karta (कर्ता) / Bhāva (भाव) (subject: 'honour')
TypeNoun
Rootsat (प्रातिपदिक) + kṛti (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (Feminine), Prathamā vibhakti (Nominative, 1st), Ekavacana (Singular)
apialso/even
api:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
FormAvyaya; particle (emphasis: 'also/even')
alapthāḥnot obtained / unattained
alapthāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण) (qualifying implied plural referent; text uncertain)
TypeAdjective
Roota-labdha (प्रातिपदिक; from labh धातु)
FormPuṃliṅga (Masculine), Prathamā vibhakti (Nominative, 1st), Bahuvacana (Plural); nañ-tatpuruṣa sense (negated): 'not obtained'

Lord Shiva (Īśvara)

Tattva Level: pati

Shiva Form: Sadāśiva

Sthala Purana: Śiva rewards Viṣṇu for satyavākya (truthful speech) despite desire for supremacy, granting him sāmyam (status-equality in honor) and worship among beings—establishing cosmic roles through grace.

Significance: Affirms that truthfulness and humility attract Śiva’s anugraha; legitimizes Viṣṇu’s revered status while maintaining Śiva as the supreme adjudicator in this narrative frame.

Role: teaching

S
Shiva
V
Vishnu (Hari)

FAQs

The verse teaches that Śiva’s grace is drawn by satya (truthfulness) and integrity: even a desire for power becomes purified when aligned with truth, and the Lord then bestows honor and elevated spiritual standing.

In Saguna worship, the devotee approaches Śiva as a personal Lord who responds to virtues like truth and devotion; the Linga symbolizes that sovereign Lordship (īśatva) from whom honor, protection, and spiritual elevation flow by grace.

Practice satya alongside daily Śiva-upāsanā—japa of the Pañcākṣarī (Om Namaḥ Śivāya) with a truthful, disciplined vow (vrata), offering worship with reverence to cultivate Śiva’s prasāda (grace).