Previous Verse
Next Verse

Shloka 22

रुद्राक्ष-माहात्म्य

Rudrākṣa Māhātmya — The Greatness of Rudraksha

क्रिमिदुष्टं छिन्नभिन्नं कंटकैर्हीनमेव च । व्रणयुक्तमवृत्तं च रुद्रा क्षान्षड्विवर्जयेत्

krimiduṣṭaṃ chinnabhinnaṃ kaṃṭakairhīnameva ca | vraṇayuktamavṛttaṃ ca rudrā kṣānṣaḍvivarjayet

ควรละเว้นรุดรากษะ 6 ประเภท คือ ที่ถูกหนอนกัดเสียหาย ที่ถูกตัดหรือร้าวแตก ที่ไม่มีสันร่อง/ปุ่มนูนตามธรรมชาติ ที่มีแผลหรือรอยด่าง และที่ไม่กลมได้รูป

क्रिमि-दुष्टम्worm-infested
क्रिमि-दुष्टम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootक्रिमि (प्रातिपदिक) + दुष्ट (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2 विभक्ति), एकवचन; तत्पुरुषः (क्रिमिभिः दुष्टम्)
छिन्न-भिन्नम्cut and cracked
छिन्न-भिन्नम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootछिद् (धातु) + भिद् (धातु)
Formकृदन्त-द्वन्द्वः (क्त-प्रत्ययान्तौ), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘cut and broken’
कण्टकैःwith thorns/projections
कण्टकैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootकण्टक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3 विभक्ति), बहुवचन
हीनम्devoid (of thorns)
हीनम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootहीन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तृतीया-सम्बन्धे ‘devoid of’ (कण्टकैः हीनम्)
एवindeed/just
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (emphasis)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
व्रण-युक्तम्having a wound
व्रण-युक्तम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootव्रण (प्रातिपदिक) + युक्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (व्रणेन युक्तम्)
अवृत्तम्not round/irregular
अवृत्तम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootअ-वृत्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; नञ्-समास/उपसर्ग ‘not round/irregular’
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
रुद्राक्षान्rudrākṣa beads
रुद्राक्षान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootरुद्राक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2 विभक्ति), बहुवचन
षट्six (types)
षट्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootषष्/षट् (संख्या-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्या; ‘six’ (द्वितीया-बहुवचन-विशेषणार्थे)
विवर्जयेत्should avoid
विवर्जयेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-वृज् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; ‘should avoid’

Sūta Gosvāmin (narrating Shiva’s worship-rules to the sages at Naimiṣāraṇya)

Tattva Level: pasha

Shiva Form: Dakṣiṇāmūrti

S
Shiva
R
Rudraksha

FAQs

The verse emphasizes śuddhi (ritual and inner purity) in Shaiva sādhana: a Rudrākṣa used for japa and devotion should be wholesome and intact, reflecting the seeker’s care, discipline, and reverence toward Lord Shiva.

Rudrākṣa is a revered support for Saguna Shiva worship—especially mantra-japa and daily pūjā of the Liṅga. By prescribing which beads to reject, the text safeguards the sanctity and effectiveness of devotional practice.

It suggests careful selection of Rudrākṣa for dhāraṇa (wearing) and japa—prefer beads that are clean, undamaged, naturally formed, and well-shaped, then use them with Shiva-mantra practice (e.g., the Pañcākṣarī, “Om Namaḥ Śivāya”).