Next Verse

Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 1

शिवस्य परापरब्रह्मस्वरूपनिर्णयः / Determination of Śiva as Higher and Lower Brahman

उपमन्युरुवाच । विग्रहं देवदेवस्य विश्वमेतच्चराचरम् । तदेवं न विजानंति पशवः पाशगौरवात्

upamanyuruvāca | vigrahaṃ devadevasya viśvametaccarācaram | tadevaṃ na vijānaṃti paśavaḥ pāśagauravāt

อุปมันยุกล่าวว่า “จักรวาลทั้งปวง ทั้งที่เคลื่อนไหวและไม่เคลื่อนไหว ล้วนเป็นรูปปรากฏของเทพเหนือเทพ คือพระศิวะ แต่สัตว์ผู้ถูกผูกพันไม่รู้เช่นนั้น เพราะถูกความหนักและอำนาจของบาศ (ปาศะ) ครอบงำ”.

उपमन्युःUpamanyu
उपमन्युः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootउपमन्यु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1 विभक्ति), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
विग्रहम्form/manifestation
विग्रहम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootविग्रह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2 विभक्ति), एकवचन
देवदेवस्यof the God of gods
देवदेवस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6 विभक्ति), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (देवानां देवः)
विश्वम्the universe
विश्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2 विभक्ति), एकवचन
एतत्this
एतत्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2 विभक्ति), एकवचन; विशेषणम्
चर-अचरम्moving and unmoving
चर-अचरम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootचर (प्रातिपदिक) + अचर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2 विभक्ति), एकवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (चरम् च अचरम् च)
तत्that
तत्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2 विभक्ति), एकवचन; (तद् + एवम् इत्यर्थे)
एवम्thus/in this way
एवम्:
Kriya-visheshana (क्रिया-विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
not
:
Sambandha (सम्बन्ध/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation particle)
विजानन्तिknow/understand
विजानन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-√ज्ञा (धातु)
Formलट् (वर्तमानकाल), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्
पशवःbeings (bound souls)/creatures
पशवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपशु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1 विभक्ति), बहुवचन
पाश-गौरवात्due to the heaviness/weight of bondage
पाश-गौरवात्:
Hetu (हेतु/कारण)
TypeNoun
Rootपाश (प्रातिपदिक) + गौरव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5 विभक्ति), एकवचन; तत्पुरुषः (पाशस्य गौरवम्)

Upamanyu

Tattva Level: pati

Shiva Form: Sadāśiva

S
Shiva

FAQs

It teaches the Shaiva Siddhanta view that Śiva (Pati) pervades and manifests as the whole cosmos, but the individual soul (paśu) fails to perceive this truth because it is constrained by bondage (pāśa) such as ignorance and karmic limitation.

If the universe is Śiva’s manifestation, then the Liṅga becomes a concentrated, worshipful symbol of that same all-pervading Śiva—helping the bound soul move from limited perception to recognizing Śiva’s presence everywhere.

A key takeaway is contemplative worship (dhyāna) that trains the mind to see all that moves and does not move as Śiva’s presence, supported by regular japa of “Om Namaḥ Śivāya” to loosen the grip of pāśa (bondage).