Previous Verse
Next Verse

Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 48

पञ्चावरणमार्गस्थं योगेश्वरस्तोत्रम्

Pañcāvaraṇa-mārga Stotra to Yogeśvara Śiva

प्रार्थितं मे प्रयच्छंतु शिवयोरेव शासनात् । अथानंतश्च सूक्ष्मश्च शिवश्चाप्येकनेत्रकः

prārthitaṃ me prayacchaṃtu śivayoreva śāsanāt | athānaṃtaśca sūkṣmaśca śivaścāpyekanetrakaḥ

ด้วยพระบัญชาของคู่ทิพย์ (พระศิวะและพระศิวา) ขอให้ท่านทั้งหลายประทานสิ่งที่ข้าพเจ้าทูลขอ แล้วสภาวะสูงสุดนั้นคือ อนันตะ—ไร้ที่สุด เป็น สุขษมะ—ละเอียดลึก และคือพระศิวะเอง ผู้ทรงเนตรเดียว

प्रार्थितम्requested (thing)
प्रार्थितम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootप्र + अर्थ् (अर्थ्/अर्थयति) धातु; प्रार्थित (कृदन्त)
Formकृदन्त; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया/प्रथमा एकवचन (Acc./Nom. Sg.)—contextually ‘(that which is) requested’
मेmy / of me
मे:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी एकवचन (Gen. Sg.)
प्रयच्छन्तुlet them grant
प्रयच्छन्तु:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + यम् (यच्छति) धातु
Formलोट्-लकार (Imperative); प्रथमपुरुष; बहुवचन; परस्मैपद
शिवयोःof the two Śivas
शिवयोः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootशिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी/सप्तमी द्विवचन (Gen./Loc. Dual)
एवindeed, only
एव:
Nipāta (निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक
शासनात्from the command
शासनात्:
Hetu/Apādāna (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootशासन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी एकवचन (Abl. Sg.)
अथthen
अथ:
Anvaya-sūcaka (अन्वयसूचक)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/आरम्भसूचक (then/now)
अनन्तःAnanta
अनन्तः:
Karta (कर्ता/प्रथमा)
TypeNoun
Rootअनन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन (Nom. Sg.)
and
:
Anvaya-sūcaka (अन्वयसूचक)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक
सूक्ष्मःSūkṣma
सूक्ष्मः:
Karta (कर्ता/प्रथमा)
TypeNoun
Rootसूक्ष्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन (Nom. Sg.)
and
:
Anvaya-sūcaka (अन्वयसूचक)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक
शिवःŚiva (named)
शिवः:
Karta (कर्ता/प्रथमा)
TypeNoun
Rootशिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन (Nom. Sg.)
and
:
Anvaya-sūcaka (अन्वयसूचक)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक
अपिalso
अपि:
Nipāta (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अपि-कार (also)
एकनेत्रकःEkanetraka (one-eyed)
एकनेत्रकः:
Karta (कर्ता/प्रथमा)
TypeNoun
Rootएक + नेत्रक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन (Nom. Sg.); कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रायः (ekaṃ netraṃ yasya / eka-netraka)

Suta Goswami

Tattva Level: pati

Shiva Form: Nīlakaṇṭha

Mantra: प्रार्थितं मे प्रयच्छंतु शिवयोरेव शासनात् । अथानंतश्च सूक्ष्मश्च शिवश्चाप्येकनेत्रकः

Type: stotra

Shakti Form: Pārvatī

Role: liberating

S
Shiva
P
Parvati

FAQs

It affirms Śiva as Pati (the Supreme Lord): infinite (Ananta) and subtle (Sūkṣma), and teaches that divine grace flows by the ordinance of Śiva-Śakti, aligning the seeker’s request with the Lord’s will.

Calling Śiva “subtle” points to His formless, all-pervading reality (Nirguṇa), while “Ekanetraka” evokes a Saguna form for meditation; Linga-worship bridges both—worshipping the sign (Liṅga) while realizing the subtle, infinite Śiva it reveals.

A practical takeaway is to pray for grace under the guidance of Śiva-Śakti and meditate on Śiva as Ananta and Sūkṣma—supporting japa of the Pañcākṣarī (“Om Namaḥ Śivāya”) with steady inner contemplation.