Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 58
न्यासत्रैविध्य-भूतशुद्धि-प्रक्रिया
Threefold Nyāsa and the Procedure of Elemental Purification
तदुभाभ्यां भवेन्मुक्तिस्तस्माद्ध्यानरतो भवेत् । द्वादशान्ते तथा मूर्ध्नि ललाटे भ्रूयुगान्तरे । नासाग्रे वा तथास्ये वा कन्धरे हृदये तथा । नाभौ वा शाश्वतस्थाने श्रद्धाविद्धेन चेतसा
tadubhābhyāṃ bhavenmuktistasmāddhyānarato bhavet | dvādaśānte tathā mūrdhni lalāṭe bhrūyugāntare | nāsāgre vā tathāsye vā kandhare hṛdaye tathā | nābhau vā śāśvatasthāne śraddhāviddhena cetasā
ด้วยทั้งสองประการ—การปฏิบัติและญาณ—ย่อมบรรลุโมกษะได้ เพราะฉะนั้นพึงยินดีในสมาธิ ด้วยจิตที่ถูกแทงทะลุด้วยศรัทธา พึงตั้งการเพ่งไว้ที่ทวาทศานตะ หรือที่กระหม่อม ที่หน้าผาก ระหว่างคิ้ว ที่ปลายจมูก หรือในปาก ที่ลำคอ ที่ดวงใจ หรือที่สะดือ—ณสถานอันเป็นนิรันดร์นั้น
Suta Goswami
Tattva Level: pashu
Shiva Form: Īśāna
Role: liberating
FAQs
It teaches that moksha is gained through a paired discipline (commonly understood as right knowledge and sustained practice), and therefore emphasizes dhyāna—steady inner contemplation of Shiva—performed with unwavering śraddhā (faith) as a direct means toward liberation.
While outer Linga worship supports devotion, this verse highlights the inner Linga—Shiva realized through focused meditation at subtle centers—showing how Saguna devotion matures into inward absorption that reveals Shiva as the indwelling Lord (Pati) granting release from bonds.
It prescribes dhyāna by fixing awareness at recognized yogic loci (dvādaśānta, crown, forehead, bhrūmadhya, nose-tip, throat, heart, navel) with faith-filled concentration—an inner worship practice aligned with Shaiva yoga rather than an external rite like bhasma or rudrākṣa in this specific verse.