Previous Verse
Next Verse

Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 8

समयाह्वय-संस्कारः — Rite of ‘Samayāhvaya’ and the Preparatory Layout

Maṇḍapa, Vedi, Kuṇḍas, Maṇḍala, Śiva-kumbha

केसराणि तदर्धानि शेषं चाष्टदलादिकम् । द्विहस्तस्य तु पद्मस्य द्विगुणं कर्णिकादिकम्

kesarāṇi tadardhāni śeṣaṃ cāṣṭadalādikam | dvihastasya tu padmasya dviguṇaṃ karṇikādikam

เกสรให้ทำครึ่งหนึ่งของขนาดนั้น ส่วนที่เหลือ—เริ่มจากกลีบแปดกลีบ—พึงจัดวางให้เหมาะสม สำหรับดอกบัวสองคืบ ขนาดกรณิกาและส่วนในอื่น ๆ พึงทำเป็นสองเท่า

केसराणिthe filaments (stamens)
केसराणि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकेसर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन
तत्-अर्धानिhalf of that
तत्-अर्धानि:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + अर्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; समासः—तस्य अर्धानि इति षष्ठी-तत्पुरुषः; विशेषणम् (केसराणि इत्यस्य)
शेषम्the remainder
शेषम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशेष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
and
:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चयार्थक अव्ययम् (conjunction)
अष्ट-दल-आदिकम्the eight petals and the rest
अष्ट-दल-आदिकम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअष्ट (प्रातिपदिक) + दल (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः—अष्टदलम् आदिः यस्य तत् (अष्टदलादि) तत्पुरुष/बहुव्रीहि-प्रायः; अत्र ‘eight petals etc.’ अर्थे समाहारः
द्वि-हस्तस्यof the two-hand (measure)
द्वि-हस्तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootद्वि (प्रातिपदिक) + हस्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; द्विगु-समासः
तुbut/indeed
तु:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्ययम्; विरोध/विशेषार्थक निपातः (but/indeed)
पद्मस्यof the lotus
पद्मस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपद्म (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
द्वि-गुणम्double
द्वि-गुणम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वि (प्रातिपदिक) + गुण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; द्विगु-समासः; विशेषणम् (कर्णिकादिकम् इत्यस्य)
कर्णिका-आदिकम्the pericarp etc.
कर्णिका-आदिकम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकर्णिका (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः—कर्णिका आदिः यस्य तत् (कर्णिकादि)

Suta Goswami

Tattva Level: pashu

Role: teaching

S
Shiva

FAQs

It emphasizes disciplined, proportionate worship—outer precision mirrors inner order—so the devotee’s mind becomes steady and fit for devotion to Shiva (Pati) and liberation.

The lotus design and its measurements support structured pūjā around Saguna Shiva (including the Linga), where correct arrangement of offerings and symbols helps sustain reverence, focus, and ritual purity.

Prepare a lotus-based worship layout (padma/mandala) with prescribed proportions and perform Shiva pūjā with mantra-japa—especially the Panchakshara—using the measured form as a concentration aid.