Previous Verse
Next Verse

Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 8

शिवसंस्कार-दीक्षानिरूपणम् (Śivasaṃskāra and the Typology of Dīkṣā)

सा दीक्षा शांभवी प्रोक्ता सा पुनर्भिद्यते द्विधा । तीव्रा तीव्रतरा चेति पाशो पक्षयभेदतः

sā dīkṣā śāṃbhavī proktā sā punarbhidyate dvidhā | tīvrā tīvratarā ceti pāśo pakṣayabhedataḥ

ทิक्षานี้ประกาศว่าเป็น “ศามภวี” อันเนื่องด้วยพระศัมภู (พระศิวะ) และยังแบ่งเป็นสองอย่างคือ “ทิพฺรา” กับ “ทิพฺรตรา” ตามความต่างแห่งการเสื่อมสลายของปาศะ (พันธนาการ)

साshe/that (f.)
सा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)
दीक्षाinitiation (dīkṣā)
दीक्षा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootदीक्षा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
शांभवीŚāmbhavī (pertaining to Śambhu)
शांभवी:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootशाम्भवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (qualifying ‘दीक्षा’)
प्रोक्ताis said/declared
प्रोक्ता:
Kriyā (क्रिया/Predicative)
TypeVerb
Rootप्र+वच् (धातु) → प्रोक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगार्थ (as predicate)
साthat (same)
सा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
पुनःagain; further
पुनः:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
भिद्यतेis divided
भिद्यते:
Kriyā (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootभिद् (धातु)
Formलट्-लकार (present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि/भावे (is divided)
द्विधाin two ways
द्विधा:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootद्विधा (अव्यय)
Formअव्यय; परिमाण/प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)
तीव्राintense
तीव्रा:
Viśeṣya-nāma (विशेष्य-नाम/Predicate nominal)
TypeAdjective
Rootतीव्र (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (one type of dīkṣā)
तीव्रतराmore intense
तीव्रतरा:
Viśeṣya-nāma (विशेष्य-नाम/Predicate nominal)
TypeAdjective
Rootतीव्रतर (प्रातिपदिक; तरप्)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तुलनात्मक (comparative)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/Quotative marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण/समाप्तिसूचक (quotative)
पाशःbond; noose
पाशः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपाश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पक्षयभेदतःaccording to the difference of (its) maturity/side (pakṣaya)
पक्षयभेदतः:
Hetu (हेतु/Reason)
TypeIndeclinable
Rootपक्षय-भेद (प्रातिपदिक; पक्षय + भेद)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: ‘पक्षयस्य भेदः’); तसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb)

Suta Goswami

Tattva Level: pasha

Shiva Form: Sadāśiva

Role: liberating

S
Shiva

FAQs

It teaches that Śiva’s grace operates through Śāmbhavī dīkṣā, and that liberation depends on how strongly the bonds (pāśa)—karmic and impurity-based fetters—are weakened and finally destroyed.

Śāmbhavī dīkṣā authorizes and empowers Śaiva worship—especially Linga-upāsanā and mantra—so the devotee’s relationship with Saguna Śiva becomes a means for pāśa-kṣaya (dissolution of bondage) leading toward realization of Pati (Śiva).

Seek Śaiva dīkṣā under a competent guru and sustain daily mantra-japa (notably the Pañcākṣarī “Om Namaḥ Śivāya”) along with Śiva-pūjā; these are presented as practical means by which the fetters are progressively weakened.