Previous Verse
Next Verse

Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 11

मन्त्रसिद्ध्यर्थं गुरुपूजा–आज्ञा–पौरश्चर्यविधिः / Guru-Authorization, Offerings, and Puraścaraṇa for Mantra-Siddhi

अलंकृत्य सुवेषं च गंधस्रग्वस्त्रभूषणैः । पुण्याहं वाचयित्वा च ब्राह्मणानभिपूज्य च । समुद्रतीरे नद्यां च गोष्ठे देवालये ऽपि वा । शुचौ देशे गृहे वापि काले सिद्धिकरे तिथौ

alaṃkṛtya suveṣaṃ ca gaṃdhasragvastrabhūṣaṇaiḥ | puṇyāhaṃ vācayitvā ca brāhmaṇānabhipūjya ca | samudratīre nadyāṃ ca goṣṭhe devālaye 'pi vā | śucau deśe gṛhe vāpi kāle siddhikare tithau

เมื่อประดับกายให้เรียบร้อย—ทาเครื่องหอม คล้องมาลัย สวมผ้าสะอาดและเครื่องประดับ—พึงให้สวดพิธีปุณยาหะและบูชาพราหมณ์ตามควร แล้ว ณ ชายทะเล ริมแม่น้ำ คอกโค หรือในเทวาลัย—หรือในสถานที่บริสุทธิ์ใด ๆ แม้ที่บ้าน—ในกาลและดิถีที่เกื้อหนุนต่อสิทธิ พึงเริ่มการบูชาพระศิวะเพื่อความสำเร็จทางจิตวิญญาณ

अलंकृत्यhaving adorned
अलंकृत्य:
क्रियाविशेषण (पूर्वक्रिया/Adverbial participle)
TypeVerb
Rootअलम्-√कृ (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive)
सुवेषम्fine attire
सुवेषम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसु (प्रातिपदिक/उपसर्गार्थ) + वेष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय (सुन्दरः वेषः)
and
:
समुच्चय (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
गन्धस्रग्वस्त्रभूषणैःwith perfumes, garlands, clothes, and ornaments
गन्धस्रग्वस्त्रभूषणैः:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootगन्ध (प्रातिपदिक) + स्रज्/स्रग् (प्रातिपदिक) + वस्त्र (प्रातिपदिक) + भूषण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्व (गन्धैः स्रग्भिः वस्त्रैः भूषणैः) करणत्वे
पुण्याहम्the auspicious-day rite/benediction (puṇyāha)
पुण्याहम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपुण्य (प्रातिपदिक) + अहन्/अह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय (पुण्यः अहः)
वाचयित्वाhaving had (it) recited
वाचयित्वा:
क्रियाविशेषण (पूर्वक्रिया/Adverbial participle)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formणिच्-प्रयोजक (causative) + क्त्वान्त-अव्यय: वाचयित्वा (having caused to be recited)
and
:
समुच्चय (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
ब्राह्मणान्Brahmins
ब्राह्मणान्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
अभिपूज्यhaving honored/worshipped
अभिपूज्य:
क्रियाविशेषण (पूर्वक्रिया/Adverbial participle)
TypeVerb
Rootअभि-√पूज् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive)
and
:
समुच्चय (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
समुद्रतीरेon the seashore
समुद्रतीरे:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक) + तीर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (समुद्रस्य तीरम्)
नद्याम्in/at a river
नद्याम्:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
and
:
समुच्चय (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
गोष्ठेin a cowshed/cattle-pen
गोष्ठे:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootगोष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
देवालयेin a temple
देवालये:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) + आलय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (देवानाम् आलयः)
अपिalso/even
अपि:
सम्बन्ध (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/सम्भावना-निपात (also/even)
वाor
वा:
विकल्प (Alternative/विकल्प)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्प-अव्यय (disjunctive particle)
शुचौin a pure (place)
शुचौ:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुचि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; देशे इति विशेषण
देशेin a place
देशे:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
गृहेin a house
गृहे:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
वाor
वा:
विकल्प (Alternative/विकल्प)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्प-अव्यय
अपिalso
अपि:
सम्बन्ध (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (also)
कालेat a time
काले:
अधिकरण (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
सिद्धिकरेthat brings success
सिद्धिकरे:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसिद्धि (प्रातिपदिक) + कर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; तत्पुरुष (सिद्धिं करोति) तिथौ इति विशेषण
तिथौon a lunar day (tithi)
तिथौ:
अधिकरण (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतिथि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

Suta Goswami

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Sadāśiva

Role: nurturing

Offering: pushpa

S
Shiva
B
Brahmanas

FAQs

It teaches that outer purity (clean dress, fragrance, orderly conduct) and inner sanctity (honoring brāhmaṇas, choosing a pure place and auspicious time) support focused Śiva-upāsanā, helping the devotee progress toward siddhi and ultimately liberation under Pati (Śiva).

The verse frames the proper setting for Saguna Śiva worship—typically centered on the Śiva-liṅga—showing that liṅga-pūjā can be performed not only in temples but also at home or other pure locations when done with reverence, purity, and right observances.

It suggests preparatory observances: personal adornment and cleanliness, arranging a puṇyāha recitation, honoring brāhmaṇas, and selecting a pure place and auspicious tithi—then commencing Śiva-pūjā (often with mantra-japa such as the Pañcākṣarī, if prescribed in the surrounding context).