Previous Verse
Next Verse

Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 52

श्रद्धामाहात्म्यं तथा देवीप्रश्नः

The Greatness of Śraddhā and Devī’s Question to Śiva

मदर्चाकर्म विज्ञेयं बाह्ये यागादिनोच्यते । मदर्थे देहसंशोषस्तपः कृच्छ्रादि नो मतम् । जपः पञ्चाक्षराभ्यासः प्रणवाभ्यास एव च । रुद्राध्यायादिकाभ्यासो न वेदाध्ययनादिकम्

madarcākarma vijñeyaṃ bāhye yāgādinocyate | madarthe dehasaṃśoṣastapaḥ kṛcchrādi no matam | japaḥ pañcākṣarābhyāsaḥ praṇavābhyāsa eva ca | rudrādhyāyādikābhyāso na vedādhyayanādikam

จงรู้ว่า การบูชาของเราพึงกระทำภายนอกด้วยพิธีอย่างยัญญะและวัตรปฏิบัติต่างๆ แต่ตบะที่ทำให้ร่างกายซูบแห้งเพื่อเรา—การทรมานตนอย่างหนักและเคร่งครัด—เราไม่ทรงเห็นชอบ ญปะที่แท้คือการฝึกมนต์ปัญจักษรีอย่างสม่ำเสมอ และการภาวนาปรณวะ (โอม) ซ้ำแล้วซ้ำเล่า จงฝึกสวดรุดราธยายะและบทสาธยายที่เกี่ยวข้อง มิใช่เพียงศึกษาพระเวทเท่านั้น

मत्my
मत्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी (6th/Genitive) एकवचन-रूप (enclitic stem ‘mat-’ used in compounds)
अर्चाworship
अर्चा:
Sambandha (सम्बन्ध within compound)
TypeNoun
Rootअर्चा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन (in compound)
कर्मact/ritual
कर्म:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
विज्ञेयम्should be understood
विज्ञेयम्:
Kriyā (क्रियापद-भाव/Predicate)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु)
Formतव्यत्/अनीयर्-अर्थे य-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; ‘to be known/understood’
बाह्येexternally
बाह्ये:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootबाह्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (7th/Locative); एकवचन; ‘in the external (sphere)’
यागsacrifice
याग:
Sambandha (सम्बन्ध within compound)
TypeNoun
Rootयाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन (in compound)
आदिand the like
आदि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootआदि (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्यय; ‘etc.’-अर्थक (indeclinable used as suffix-like enumerator)
not
:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation particle)
उच्यतेis called/said
उच्यते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलट्-लकार (Present); प्रथम-पुरुष; एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive)
मत्my
मत्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी एकवचन-रूप (compound-stem)
अर्थेfor (my) sake
अर्थे:
Prayojana (प्रयोजन/Purpose)
TypeNoun
Rootअर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी (7th/Locative); एकवचन; ‘for the sake of’ (locative of purpose)
देहसंशोषःemaciation of the body
देहसंशोषः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootदेह + संशोष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (देहस्य संशोषः = emaciation of the body)
तपःausterity
तपः:
Pratijñā/Predicate (समानााधिकरण with देहसंशोषः)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
कृच्छ्रhard penance
कृच्छ्र:
Sambandha (सम्बन्ध within compound)
TypeNoun
Rootकृच्छ्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन (in compound)
आदिand so on
आदि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootआदि (अव्यय)
Formअव्यय; ‘etc.’-अर्थक
नःour
नः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी (6th/Genitive); बहुवचन; ‘our’
मतम्view/opinion
मतम्:
Pratijñā/Predicate (समानााधिकरण; ‘is not our view’)
TypeNoun
Rootमत (प्रातिपदिक; कृदन्त from मन्)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; ‘opinion/doctrine’
जपःrepetition (japa)
जपः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootजप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
पञ्चाक्षराभ्यासःpractice of the five-syllable (mantra)
पञ्चाक्षराभ्यासः:
Pratijñā/Predicate (समानााधिकरण with जपः)
TypeNoun
Rootपञ्च + अक्षर + अभ्यास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (पञ्चाक्षरस्य अभ्यासः = practice of the five-syllabled mantra)
प्रणवाभ्यासःpractice of the praṇava (Oṃ)
प्रणवाभ्यासः:
Pratijñā/Predicate (समानााधिकरण with जपः)
TypeNoun
Rootप्रणव + अभ्यास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (प्रणवस्य अभ्यासः = practice of Oṃ)
एवindeed/only
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (particle of emphasis)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
रुद्राध्यायादिकाभ्यासःpractice of the Rudrādhyāya etc.
रुद्राध्यायादिकाभ्यासः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootरुद्राध्याय + आदि + क + अभ्यास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; तत्पुरुष (रुद्राध्याय-आदि-का(नाम्) अभ्यासः = practice of Rudrādhyāya and the like)
not
:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध
वेदाध्ययनादिकम्Vedic study etc.
वेदाध्ययनादिकम्:
Pratijñā/Predicate (समानााधिकरण; negated)
TypeNoun
Rootवेद + अध्ययन + आदि + क (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; तत्पुरुष (वेदाध्ययन-आदि-कम् = Veda-study and the like)

Lord Shiva

Tattva Level: pati

Shiva Form: Sadāśiva

Mantra: (pañcākṣara) namaḥ śivāya; (praṇava) oṃ; (rudrādhyāya) śrīrudram (rudrādhyāya)

Type: panchakshara

S
Shiva
R
Rudra
P
Praṇava (Om)

FAQs

It prioritizes disciplined devotion—arcana and mantra-japa—over self-torturing austerities, teaching that Shiva is pleased by steady worship, Praṇava contemplation, and the Panchākṣarī rather than by mere bodily hardship or dry learning.

By affirming “mad-arcā” (My worship) as the approved path, it supports Saguna worship such as Linga-arcana and external rites, while directing the devotee to internalize that worship through japa of Oṁ and Namaḥ Śivāya.

Regular japa of the Panchākṣarī (Namaḥ Śivāya) and Praṇava (Oṁ), along with recitation/practice of the Rudrādhyāya (Rudra hymns), as the core daily discipline.